Tres espazos que non deberiamos deixarlles aos políticos
Nota previa: Estimo as verbas de Pablo unha boa lectura e un estímulo para pensar neste tempo, independentemente co que poida ou non estar de acordo en todas e cada unha das múltiples afirmacións que fai.
Voume dedicar un pouco á autopromoción. Podes acceder aos discursos que pronunciei no Parlamento Vasco durante o último terzo do século XX, xusto no medio do período coñecido como a “era do chumbo”. Como portavoz parlamentario de Unidad Alavesa, nunca deixei de exercer a medicina e de traballar como profesor asociado na Universidade do País Vasco. A miña materia era a Saúde Pública e aproveitei a plataforma…
En concreto, un debate sobre o estado do País Vasco levoume a sinalar que os tres grandes problemas para os últimos anos do século XX serían: o envellecemento da nosa poboación coas súas consecuencias socioeconómicas; a migración, especialmente de África á UE a través da fronteira sur, que representabamos os españois; e a aparición de enfermidades infecciosas antigas e novas en forma de epidemias ou pandemias, para as que non tiñamos inmunidade adquirida. Hoxe podo dicir que non me equivoquei…
Pero o que non dixen é que estes problemas de saúde pública ocuparían e preocuparían aos estados occidentais no primeiro terzo do século XXI. E iso é algo sobre o que tamén advertín. Sería cada vez máis complicado e ineficiente que os poderes públicos democráticos puxesen orde no choque entre dereitos fundamentais. E isto é aínda máis certo nos choques entre estes dereitos e as novas xeracións deles que xorden a medida que avanza a revolución tecnolóxica, descoñecéndose o alcance e o grao de invasión ou manipulación teledirixida por parte de novos poderes factivos. Convocáronse eleccións xerais debido ao fracaso do sistema democrático consagrado na Constitución de 1978 do noso Reino de España. Mesmo antes do inicio oficial do período de campaña, hai menos debate, menos propostas, menos atención ás demandas dos cidadáns como suxeitos destes dereitos e máis ruído, con serias advertencias sociais que presagian violencia e mesmo descontento cos resultados electorais. De feito, existen sorprendentes similitudes entre o período actual de 1931-1936 e o século XX. Unha vez máis, hai un exceso de oportunistas que buscan aproveitar a confusión para se establecer como mandaríns e clase dominante, e o sistema de partidos está máis decidido que nunca a destruír a democracia, nunha clara demostración do que debería preocuparnos: o declive de Occidente e o seu Estado de dereito.
Non hai solucións aos problemas e ás demandas. Hai insultos e intentos de ocupar cada vez máis o espazo que debería pertencer á sociedade civil. Todo está politizado. Todo está mercantilizado. Todo está distorsionado. Todo está disfrazado. E é aquí onde recorro aos clásicos. Leo os discursos pronunciados por José Ortega y Gasset cando anunciou o fin do sistema chamado RESTAURACIÓN, e que, despois de criticar a conduta dos seus líderes cara á sociedade, o levaron a discutir a fundación da Liga Española de Educación Política.
A última lexislatura foi a desintegración do sistema a través da corrupción, o reinado do que Leonardo da Vinci pregoou “onde hai berros, non hai bo coñecemento”. O intento de silenciar as voces disidentes ou compralas. A presenza dunha clase política cada vez máis desligada dos seus deberes para coa sociedade civil que representa. Os españois ou ben se exilian, ou ben se afilian a partidos políticos para participar no reparto do botín, ou ben se converten en soldados para conquistar os ceos, como pretendían Podemos e os seus abxectos líderes, agora afianzados no establishment.
Non podemos esperar nada da política tal e como se practica e dos que a practican, con raras excepcións. Debemos investir na sociedade civil. Devolverlle o pulso. Promover aquelas organizacións que poidan e deban representala de forma organizada. Recuperar o espazo que perderon. Recuperar o prestixio e volver a converterse nun viveiro de líderes. Na vangarda, a universidade. Movementos veciñais non afiliados a partidos políticos nin a sindicatos corruptos. Foros culturais como os antigos Ateneos. Todo o que demostre preocupación, participación, liberdade e pensamento crítico.
Voltando a cuestións específicas. O envellecemento da poboación é progresivo e imparable, con impactos en servizos que van desde as pensións ata a atención a longo prazo. Podemos morrer de éxito. Conseguimos engadir anos á vida, pero debemos engadir vida a eses anos. Debemos utilizar o colectivo dos “lobos grises” para que sigan sentíndose cidadáns útiles. A súa experiencia vital pode converterse en guía interxeracional. Poden soster a economía a través do seu traballo voluntario. Co tempo que lles sobra de estar empregados, poden dedicarse ao coidado e á ensinanza. Deste xeito, recuperamos os antigos e necesarios oficios tradicionais que aínda teñen demanda. E ao darlles tarefas, podemos crear o ambiente necesario para abordar o despoboamento das zonas rurais que dicimos que nos preocupa. O final desta viaxe que é a vida non pode ter como parada final unha residencia de anciáns. É un fracaso social e familiar.
Os movementos migratorios deben ser controlados, planificados e regulados polas institucións europeas. Deben ser beneficiosos e, no caso da nosa nación, deben representar unha recuperación da hispanidade no seu sentido máis solidario e intercultural. España esténdese por toda América, e América debe recoñecer a España como a patria, nunca como a cruel invasora ou conquistadora coa espada e a brutalidade que só buscaba o ouro dos pobos indíxenas. Unha gran parte dos galeguistas atopa a súa continuidade nas nacións de fala hispana. O castelán é o cordón umbilical da nosa grandeza e do noso papel no mundo.
A prevención de enfermidades “pestilenciais” por perda de inmunidade e chegada de fontes humanas infectadas. Debemos recuperar o coñecemento e desenvolver estratexias de saúde pública para combater tales brotes epidémicos para que non se convertan en pandemias. Necesitamos as mellores persoas que nos gobernen e nos representen. Pero os mellores cidadáns, non os mellores súbditos para as elites do partido.
Voltando a Ortega y Gasset: se alguén quere ser útil á humanidade, debe comezar por ser fiel a si mesmo. Debe ter e desenvolver unha conciencia social baseada na ética e na estética. Hai unha España oficial, hai unha España aspirante, hai unha España esixente. A política debe ser moito máis que a ansia de poder, gobernar, mandar, sentarse nun escano, desfrutar de privilexios. A política debe ser servizo con dúas virtudes —como dixo Platón—: cultura e honestidade. Isto é o máis afastado do fenómeno sociolóxico que estamos a vivir estes días: a loita encarnizada por ocupar as listas electorais que construirán a nova nómina de mandaríns con soldos e títulos solemnes de señoríos ilustres, cando algúns nin sequera se gañaron o dereito a ser tratados como señores e señoras nos seus propios barrios. É hora de deixar esta táctica de centrarse en como tomar o poder —os ceos— mentres se descoida a representación da circunscrición electoral ao día seguinte de gañar o escano.
Unha vez máis. Como declarou Ortega. TRÁTASE DE DEFENDER A NACIÓN POLO ESTADO E NON O ESTADO POLA NACIÓN, A VIDA POLA ORDE PÚBLICA E NON A ORDE PÚBLICA POLA VIDA.
