ANGUSTIA
A angustia é un estado de ansiedade que se desencadea por diversas causas de malestar emocional provocadas por situacións de desacougo, particularmente de incerteza ó non ter noticias de algo, ou ter limitado coñecemento dun feito que implica risco inminente.
Na miña vida mariñeira tiven varias ocasións nas que a Angustia (con maiúscula) se nos presentou a bordo. A primeira vez, foi un principio de ansiedade estando navegando ó Golfo Pérsico para cargar petróleo cru. Saímos de Cartagena o 15 de Febreiro de 1975, e dando a volta a África polo cabo de Boa Esperanza, chegamos a Ras-at-Tannura o 20 de Marzo. Estas viaxes eran moi descansadas, pois daba tempo a facer todo o mantemento das máquinas e do barco sen abafo de tempo. Facíanse, non á velocidade de cruceiro, senón á velocidade económica do barco para ter o menor consumo posible de combustible. Isto debíase a que terminada a descarga do último porto, saíase ao mar sen fretaxe de carga concertado, e poñíase rumbo a un porto de carga que se supoñía sería o que o armador, ou o fretador, conseguiría polo camiño, xa que o frete adquiríase nas poxas de petróleo e gas, nese período de tempo de navegación de un mes ou de mes e medio.
As quendas de carga nestes portos petrolíferos, rexen por orde de chegada ao fondeadoiro dos barcos con frete concertado. Aquela viaxe, polo número de barcos que tiñamos á vista, sabíamos que aínda habería que esperar varios días, para atracar ao pantalán de carga. Mais o 25 de marzo de 1975, o rei Faisal bin Abdulaziz Al Saud foi asasinado polo seu sobriño, o príncipe Faisal Ibu Musaed. Ninguén contaba con aquela eventualidade, e á media hora de saberse, quedaron todas as labores de carga paralizadas nos portos de toda Arabia Saudí.
A incerteza sumiuse en tódolos barcos do fondeadoiro. Nós podíamos contar unha vintena de barcos ao noso redor, pero a chegada de outros barcos era constante, e en poucas horas, que foron días, aquel fondeadoiro estaba repleto de barcos. Barcos de gran tonelaxe, nunha gama de centos de miles de toneladas, como o noso de 120 mil toneladas a aquel dunha navieira xaponesa de máis de 400 mil Tm.
A ansiedade comezou cando se empezou a racionar a auga potable que tiñamos nos tanques, pois os evaporadores (desaladores) quedaran parados á chegada, e poñelos en marcha con vapor das caldeiras, era un dobre gasto, e a auga destilada para o consumo das caldeiras era imprescindible e prioritario.
Por outra banda, a provisión de boca estaba bastante taxada, pois adoitábase facer pertrechos e provisión, á volta, ao paso por Cidade do Cabo.
O transcurso dun tempo incerto pasa moi lentamente. O cociñeiro, para curarse en saúde e para ter carne e comida suficiente para tódolos días, empezou a preparar segundos pratos de sandwiches de mortadela á prancha a mediodía, e mortadela como fora, á cea. Tíñamos abundante fariña en sacos, algo que sempre debe estar a bordo de forma abundante nun barco mercante de grandes travesías, pois faise pan tódolos días, e algo de repostería e confeitería diversa.
Á vista das perspectivas que se presentaban, todo o mundo, á noitiña nos poñíamos a pescar. Había que ter coidado coas serpentes de metro a metro e medio do Golfo, moi velenosas, que nadaban pola superficie e que entraban no medio mundo, xunto co pescado pequeno, e cando chegaban á cuberta, había que arrealas ao mar cun bicheiro, e tendo moitísimo coidado, pois ó tropezarlles, refúcense e poden saltar sobre ti. Así estivemos, ¡¡resistindo!!. Nunha das veces que se puido falar co persoal do pantalán, pedíuselles que mandasen algún polo e algo de verdura fresca. Aquelo foi de traca. Mandaron catro pitas vivas e dúas “leitugas”. De primeiras ninguén quería matar as pitas, pero o final “feneceron” e as leitugas fixéronse en xuliana con salsa mahonesa e tomate. Un bocado exquisito para xente ansiosa de probar algo fresco. Logo de tantos días de dúbidas e de noticias “radio macuto”, peores que as reais, deron orde de carga. Un alivio. Chegamos a Cidade do Cabo, fumando os paquetes de manzanilla. Daquela sí, que fumábamos todos.
Outra vez, nun petroleiro a turbinas de 256 mil toneladas, no ano 1986, estiven unha campaña de tres meses, de xuño a setembro, sacando petróleo cru do porto de Ras-at-Tannura, de Arabia Saudita polo Golfo Pérsico, a Ain Sunkhna, porto de Suez en Exipto. Estabamos metidos en plena guerra Irak-Iran, e supoñíase que na navieira americana onde eu navegaba, estabamos bastante seguros de non ser atacados, pois tíñamos fragatas americanas e francesas de escolta para as entradas e saídas, pois atracados, sempre se respectaron os barcos e os cargadoiros.
Pero claro, a guerra é a guerra, odio e máis odio desencadeado entre os belixerantes, que motivan o irracional instinto de destrución total do inimigo. Así as cousas, un petroleiro da nosa navieira, foi metrallado á saída do Golfo, en bárbaras condicións de indefensión. Corenta impactos de balas de gran calibre, tipo cañoneira dum-dum, varreron e arrasaron a cheminea do barco e parte da acomodación. Non houbo mortos nin feridos, pois viron achergarse rapidisimamente a unha lancha iraniana por babor a plena luz do día, disparando todo canto armamento tiña en cuberta. Fixeron soar a Alarma Xeral, e a xente agochouse como puido das andanadas. Aquelo fixo desistir á empresa de seguir facendo aquel tipo de servizo. Nós acabamos a campaña en tres meses, co corazón nun puño pola inquietude. Eu embarcara en Dubai e desembarquei en Suez, encantado da vida.
Hoxe en día, aquelas normas de respecto ao Dereito Internacional, saltaron polo aire con esta guerra criminal, vil, ilegal e xenocida que desencadearon Donald Trump contra Irán e Benjamín Netanyahu contra Palestina e todos os países limítrofes, como Líbano ou Siria. Non me quixera ver na pel dos mariñeiros que estaban tranquilamente esperando a cargar no Golfo Pérsico cando os EEUU atacaron Irán, e converteron aquelo nun polvorín. Espero de todo corazón, que todos eses centos de mariñeiros atrapados sen causa no conflito, teñan tanta sorte como a que eu tiven, e poidan saír con vida para volver as súas casas.
Outra das veces, sen dúbida a de maior angustia para min, foi cando nos mandaron a cargar butano e propano, nun dos gaseiros maiores do mundo naquel tempo, 64 mil Tm. de peso morto, 130 mil metros cúbicos de gas. Estabamos facendo a ruta de Australia a varios portos do Xapón e de repente, mandan ir a cargar ao Golfo Pérsico. Corría o mes de setembro do ano 1987. Estabamos en plena guerra dos petroleiros de Irán-Irak. Era moi perigoso entrar e saír do golfo. Tíñamos que esperar a que se fixera un “corredor” seguro, vixiado e escoltado por fragatas de guerra dos EEUU ou de Francia. Nós tíñamos que esperar no fondeadoiro de Mascate, capital de Omán. A espera era de moitos nervios, a xente case non falaba, e a maioría da tripulación viña durmir a Sala de Máquinas, pois na imaxinación supoñíase que os tanques laterais amortiguarían o impacto dun misil. Os iraquís disparaban os mísiles Exocet fabricados por Francia, e os barcos sufrían boquetes enormes e avarías que os deixaban para o despece. Por aquelas datas, xa se levaban sete anos de guerra, e os iraquís disparaban non a líña de flotación do casco dos barcos, senón á habilitación onde durmía a tripulación. O obxecto era amedrentar aos mariños e mariñeiros de todo o mundo para que non viñeran cargar. Pero iso, nin daquela, e practicamente nunca, este abandono do barco ocorrerá, excepto que se amotinen as tripulacións, pois a enerxía do petróleo necesítase, e o armador ou o fretador van ir a cargar si ou si, os seus barcos. E cando estás navegando, as tripulacións van para onde vaia o barco, pois a orde de carga dáse pouco tempo antes de saír o barco, ou xa en navegación, como xa vimos máis arriba, e os tripulantes só poden deixar o barco pedindo o relevo con 15 días de antelación, para dar tempo a chegar ó/ós relevos, antes de marchar o tripulante ou tripulantes. Os relevos pídense, normalmente, saíndo dun porto ou navegando cara a porto, pero non cando se vai a saír de inmediato para cargar. Polo que os mariñeiros sempre temos problemas para desembarcar “polas boas” e en condicións leoninas por parte dos axentes do armador que nestes casos, non buscan facilidades de viaxe, senón o máis caro que aparece no mercado. En fin, así vivimos algúns.
Naquel gaseiro americano, con bandeira “pirata” ou de conveniencia, esperábamos en Mascate, sempre en stand-by, preparados día e noite, para saír de inmediato cara ao poro de carga. De pronto, chegaba a orde de preparar máquina e saír de inmediato, pois había un corredor disposto e vixiado para entrar no Golfo Pérsico. Levábamos tres horas avante, ríxidos, sen falar, como acachoupados esperando a que algo de súbito ocorrera, e de pronto, dábase orde de volver para o fondeadoiro, pois o “corredor” quedaba sen seguridade para entrar.
Esta manobra de retorno eleva o nerviosismo e a angustia a límites enormes de estrés. Quedas de repente tan enfermizamente distendido que parece que che tivesen quitado o esqueleto. Os brazos caídos e suando por cada pelo a súa gota que parece te vas a esborrallar dun momento a outro.
Outra vez, volver esperar. Quizais outro día ou dous, e volver comezar a manobra de entrada, co seu consabido estado de nervios. Unha e outra vez. O cabo dunha semana ou de dez días, como nos tocou daquela, xa che importa un pemento a guerra, os Exocet, os iraquís e os iranianos. O que queres e que esta situación acabe dunha puñeteira vez, e o que teña que ocorrer que ocorra. Non se pode vivir en vilo tanto tempo. É unha verdadeira tortura. É desesperante. A espera, a incerteza do que poida ocorrer, produce unha angustia vital que non che deixa vivir nin razoar con serenidade. Algúns querían desembarcar en Mascate. O problema era que había que chegar a nado desde o fondeadoiro. Cuestión nada sinxela pois quedaba lonxe o porto, o mar estaba infestado de quenllas e os papeis de saída non eran doados de conseguir naquelas circunstancias. O final cargamos sen máis contratempos, pero o barco non volveu ao Pérsico.
Outras dúas veces, xa me tocara pasar pola maldita guerra. Metido no río da Prata, en Diamante, cargando sorgo para Tarragona, a finais do mes de Marzo de 1982. Empezou en abril o conflito das Malvinas. Tivemos a sorte de que nos caía lonxe a primeira liña de fogo, pero cando unha guerra comeza, os estados reteñen a venda de todo canto pensan estratéxico e imprescindible para a defensa do país, particularmente os combustibles. Nós necesitábamos 30 Tm de gasoil para polo menos chegar ás Illas Canarias. Saímos de Diamante o día 2 de Abril, pero quedamos en Bos Aires até o día 13, pois era imposible conseguir unha cisterna de gasóleo. Aquelo deunos tempo de ver a propaganda prebélica televisada e os primeiros pasos daquela guerra. Menos mal, que a intervención e insistencia do Cónsul español, foi man de santo e conseguiuse unha cisterna de gasóleo para saír pitando.
Outra foi na guerra do Líbano cargando en Trípoli, con Israel bombardeando “de xeito cirúrxico”. Non sei como se pode tratar de humanizar a perversión chamándolle a un bombardeo, “cirúrxico”, cando se arrasan vivendas, escolas e hospitais indiscriminadamente desde un avión, co consabido “dano colateral” de decenas de mortos, feridos e mutilados.
En fin, a angustia é algo que ninguén busca, pero aparece en circunstancias estrañas e alleas ao normal vivir do individuo. É difícil de superar, e a algunhas persoas déixalles secuelas imborrables e cámbialles a vida para sempre. Ese é o gran perigo, non superar as secuelas e quedar marcado para sempre polo odio que envolve á guerra.