{"id":840,"date":"2024-03-09T20:04:00","date_gmt":"2024-03-09T19:04:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-10-23T11:25:35","modified_gmt":"2024-10-23T09:25:35","slug":"do-pasado-ao-presente-e-ante-o-futuro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2024\/03\/09\/do-pasado-ao-presente-e-ante-o-futuro\/","title":{"rendered":"Do pasado ao presente e ante o futuro. Pablo Mosquera Mata"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/p>\n

Do pasado ao presente e ante o futuro<\/em><\/p>\n


\n1\u00aa entrega<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

A nosa Mari\u00f1a, provincia de Mondo\u00f1edo do antigo reino de Galicia, Di\u00f3cese Britoniense-Dumiense, \u00e9 un Territorio con patrimonio hist\u00f3rico que viviu da agricultura, a miner\u00eda e a pesca, as\u00ed como daqueles teares para o li\u00f1o, mu\u00ed\u00f1os de fari\u00f1a, e f\u00e1bricas de salgadura de sardi\u00f1as e arenques, sen esquecer os estaleiros que constru\u00edan barcos para Sargadelos e posteriormente para as costeiras ao bonito, onde San Cibrao foi o segundo porto da provincia. \u00c9 fundamental analizar, co\u00f1ecer e reco\u00f1ecer o que significou a caza da balea e a industria de Sargadelos coa s\u00faa flota de 22 buques, que transportan armamento, ferro forxado e porcelana, e xustifica a creaci\u00f3n dunha aduana de cuarta categor\u00eda dependente da de Viveiro. A balea foi a primeira industria transformadora en obter do <\/em> mam\u00edfero <\/em>o sa\u00edn que actuaba como aceite na Idade Media. A industria en Sargadelos foi unha actividade que supuxo os primeiros fornos de fundici\u00f3n da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, unha f\u00e1brica de armas, unha f\u00e1brica de cer\u00e1mica, pero tam\u00e9n ser\u00eda b\u00e1sica para a normativa que serviu para organizar a primeira lei forestal do reino de Espa\u00f1a.<\/em><\/p>\n


\nPero voume centrar na actividade pesqueira. No ano 1973 son m\u00e1is de 3000 as persoas dedicadas a esta actividade. A provincia de Lugo, que alg\u00fans desco\u00f1ecen corresponde \u00e1 Galicia Cant\u00e1brica, conta cunha frota pesqueira rexistrada de 369 embarcaci\u00f3ns. A\u00ednda que con d\u00faas puntualizaci\u00f3ns: os barcos son vellos e de madeira. Os portos non re\u00fanen as condici\u00f3ns de calado ou servizos para equipar os buques e xestionar as capturas. A pesar diso, \u00e9 a actividade econ\u00f3mica m\u00e1is importante da provincia de Lugo.<\/em><\/p>\n


\nSegundo describiu o patr\u00f3n maior da Confrar\u00eda do porto de San Cibrao en 1972, Marcelino Mosquera “Chelito”, no primeiro cuarto do s\u00e9culo XX produciuse unha fren\u00e9tica actividade mar\u00edtima que conformou veleiros para o transporte de mercador\u00edas. Neses barcos que navegaban por todos os mares peninsulares forx\u00e1banse dende pequenos homes mari\u00f1eiros que comezaron sendo “chos-muchachos” e pasaron a recibir o t\u00edtulo de patr\u00f3ns na Escola Oficial de N\u00e1utica.<\/em><\/p>\n


\nOs costumes a bordo establec\u00edan tarefas para cada un dos tripulantes, ata que chegaba o momento de acender a “lantia” -luz de bit\u00e1cora- na que a tripulaci\u00f3n se dirix\u00eda \u00e1 popa a rezar e descansar ata que soaba a voz do “rancho”! Cada garda duraba catro horas antes do cambio.<\/em><\/p>\n


\nDende A Vila Mari\u00f1eira de Foz, o seu cronista e gran amigo Suso Fern\u00e1ndez publicaba en 1973: como hai unha formidable frota pesqueira e cinco estaleiros ademais da tradici\u00f3n da salgadura e da conserva ou a elaboraci\u00f3n de artes de pesca onde aquelas mulleres do lugar eran as mellores artes\u00e1s. A todo o dito hai que engadir a actividade nos portos de Celeiro, Ribadeo, Burela e Vicedo. Deix\u00e1ndolles ben claro aos actuais veci\u00f1os da Mari\u00f1a que moito antes da instalaci\u00f3n da f\u00e1brica de Inespal -ALUMINA ALUMINIO- a costa m\u00e1is setentrional de Espa\u00f1a contaba cunha actividade <\/em> mar\u00edtima <\/em>pesqueira moi importante que daba emprego e riqueza \u00e1 Galicia Cant\u00e1brica.<\/em><\/p>\n


\nNo ano 1974 tom\u00e1ronse as medidas legais necesarias para instalar na Mari\u00f1a un complexo industrial con d\u00faas plantas, unha dedicada \u00e1 al\u00famina e outra ao aluminio. Tal construci\u00f3n sup\u00f3n o desprazamento dunha impresionante cantidade de man de obra que ten un impacto humano brutal ata o punto de que alg\u00fan autor a cualifica como un “claro s\u00edmbolo da colonizaci\u00f3n”. Pero tam\u00e9n se xeran novas necesidades que transformar\u00e1n o territorio; estrada para o transporte de mercador\u00edas e traballadores as\u00ed como o acceso directo \u00e1 f\u00e1brica ou ao estanque onde se depositan os lodos vermellos. O antigo proxecto do s\u00e9culo XIX da FEVE, que se concibiu nun principio para unir o cuartel de Ferrol coas f\u00e1bricas de armas de Asturias, ter\u00e1 agora un importante destino, o traslado de mercador\u00edas da planta de aluminio. De 1976 a 1980 realizouse unha das obras m\u00e1is importantes no pasado, presente e futuro, que \u00e9 o porto que desde Mor\u00e1s ser\u00e1 asentamento de buques de gran calado, pero que non utilizar\u00e1 a d\u00e1rsena norte para<\/em> tr\u00e1fico<\/em> xeral -a concesi\u00f3n rematou no seu primeiro tramo en 2022-.<\/em><\/p>\n


\nTres feitos requiren unha an\u00e1lise moi especial debido aos cambios que se producen no medio. A balsa de lodos vermellos -cunha capacidade de vinte e cinco mill\u00f3ns de metros c\u00fabicos- e o encoro de Riocobo -cinco mill\u00f3ns de metros c\u00fabicos de auga embargada do r\u00edo Covo-. A central t\u00e9rmica situada nas Pontes de Garc\u00eda Rodr\u00edguez est\u00e1 considerada unha das m\u00e1is contaminantes de Espa\u00f1a e foi unha alternativa necesaria cando a central nuclear da Roncadoira de Xove non prosperou por problemas s\u00edsmicos.<\/em><\/p>\n


\nTam\u00e9n cabe lembrar e non esquecer a gran cantidade que supuxo para alg\u00fans a compra de 3709 inmobles, adquiridos pagando sesenta pesetas por metro cadrado de terreo cando o seu valor era de cento oitenta pesetas.<\/em><\/p>\n


\nA cambio da ocupaci\u00f3n en lugares pertencentes a Cervo e Xove onde se levantan os poblados de Riocobo, Palmeiro e A Veiga, que tratan de asentar a poboaci\u00f3n unha vez que remata a fase de montaxe, e dende 1980, inaugurase a factor\u00eda que transformar\u00e1 as cargas de bauxita arribadas por mar \u00f3 porto da factor\u00eda, en al\u00famina e logo en bloques de aluminio.
\n<\/em><\/p>\n


\nO proceso non s\u00f3 cambia a est\u00e9tica da paisaxe. Aumenta a poboaci\u00f3n. Incide na cultura tradicional galega coa cultura dos traballadores do aluminio doutras rexi\u00f3ns de Espa\u00f1a, especialmente dos asturianos, onde se est\u00e1 a vivir unha crise moi grave.<\/em><\/p>\n


\nAs descargas de fluor, CO2<\/sub>, cadmino, cloro, cromo, comezan pola terra, o mar e o aire. Sabemos que estas substancias \u200b\u200bte\u00f1en efectos negativos sobre a sa\u00fade e, co paso do tempo, vaise estendendo a sospeita dun aumento da morbilidade e mortalidade por enfermidades oncol\u00f3xicas.<\/em><\/p>\n


\nDesde 1975 ind\u00facese unha transformaci\u00f3n integral nunha comarca galega mari\u00f1\u00e1, na que prima a industria e desaparece un mar de cultura, sobre todo no Concello de Cervo e no hist\u00f3rico Porto de San Cibrao, que paradoxalmente conserva ese nome, pero s\u00f3 se refire ao peirao da f\u00e1brica de aluminio.<\/em><\/p>\n

Para continuar…<\/p>\n

Parte II<\/a><\/p>\n

Parte III<\/a><\/p>\n<\/p>\n

Parte IV<\/em><\/a><\/p>\n

Parte V<\/a><\/p>\n

Parte VI<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Pablo Mosquera Mata<\/a><\/em><\/p>\n

<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do pasado ao presente e ante o futuro 1\u00aa entrega A nosa Mari\u00f1a, provincia de Mondo\u00f1edo do antigo reino de Galicia, Di\u00f3cese Britoniense-Dumiense, \u00e9 un Territorio con patrimonio hist\u00f3rico que viviu da agricultura, a miner\u00eda e a pesca, as\u00ed como daqueles teares para o li\u00f1o, mu\u00ed\u00f1os de fari\u00f1a, e f\u00e1bricas de salgadura de sardi\u00f1as e […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":841,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,14,9],"class_list":["post-840","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sen-categoria","tag-historia","tag-pablo-mosquera","tag-sociedade"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=840"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media\/841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}