{"id":4761,"date":"2021-02-17T09:19:00","date_gmt":"2021-02-17T08:19:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-11-08T14:27:01","modified_gmt":"2024-11-08T13:27:01","slug":"noite-negra-na-ria-de-ribadeo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2021\/02\/17\/noite-negra-na-ria-de-ribadeo\/","title":{"rendered":"Noite negra na r\u00eda de Ribadeo. Afundimento dunha lancha en febreiro do 1819"},"content":{"rendered":"<p><em><span style=\"font-size: large;\">Noite negra na r\u00eda de Ribadeo. Afundimento dunha lancha en febreiro do 1819<\/span><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;XOS\u00c9 ISIDRO FERN\u00c1NDEZ VILALBA<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/02\/noitenegranar25C325ADaderibadeo.jpg\" style=\"margin-left: 1em; margin-right: 1em;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"434\" src=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/02\/noitenegranar25C325ADaderibadeo.jpg\" class=\"wp-image-4762\" width=\"623\" \/><\/a><\/p>\n<p>Na noite do 10 Febreiro unha lancha de Abres que<br \/>\nvi\u00f1a cargada de xente, le\u00f1a e outros efectos para o mercado de Ribadeo, o<br \/>\n amencer entre as catro e cinco da ma\u00f1\u00e1 naufragou. Con tal motivo a<br \/>\nxunta de Sanidade de Ribadeo re\u00fanese porque eran m\u00e1is de 20 cad\u00e1veres os<br \/>\n que xa sa\u00edron \u201cy diariamente saldran m\u00e1s&nbsp; respecto a las voces que<br \/>\ncorren pasan de 40 el n\u00famero de ahogados en dha lancha\u201d. <\/p>\n<p> Nesta<br \/>\nreuni\u00f3n se acorda que non habendo igrexa parroquial (Ribadeo) nin<br \/>\ncemiterio segn mandan as leis que deben \u201cde humarse estos cad\u00e1veres en<br \/>\n recinto aislado se podr\u00eda formar un foco de putrefacci\u00f3n&nbsp; capaz de<br \/>\ndifundir males&nbsp; epedem\u00edcos que alterase la salud publica\u201d, que o crego<br \/>\nde Vilasel\u00e1n enterre na s\u00faa parroquial catro cad\u00e1veres, no priorado de<br \/>\nSan Xo\u00e1n de Ove na s\u00faa parroquial outros catro; na capela da Virxe do<br \/>\nCami\u00f1o outros catro; e Ermida de San L\u00e1zaro outros catro; Dous no<br \/>\nconvento de San Francisco&nbsp; e os restantes&nbsp; nos escombros da igrexa&nbsp;<br \/>\nparroquial desta vila, advertindo o enterrador afonde&nbsp; nos furados e<br \/>\nderrame sobre os cad\u00e1veres cal e vinagre.<\/p>\n<p> O alguacil fixo<br \/>\nentrega o d\u00eda once&nbsp; despois do mediod\u00eda&nbsp; un oficio para que o crego de<br \/>\nOve dispuxera&nbsp; inmediatamente&nbsp; dar sepultura na s\u00faa igrexa parroquial&nbsp;<br \/>\nde Ove catro, catro da ermida da Virxe do Cami\u00f1o e catro na de San<br \/>\nL\u00e1zaro.<\/p>\n<p> Sobre as tres da tarde, con pouca diferenza&nbsp; chegou a<br \/>\ncasa do crego de Ove o escribano D. Thomas Pillado e as s\u00faas costas<br \/>\ndous carros con catro cad\u00e1veres sen mais acompa\u00f1amento que a xente vida&nbsp;<br \/>\n por&nbsp; curiosidade a presenciar a escena da entrega.<\/p>\n<p> O crego de<br \/>\nOve non contento coa forma de actuar da Xunta de Sanidade de Ribadeo fai<br \/>\n un escrito a di entre outras cousas: O total de cad\u00e1veres&nbsp; afogados e<br \/>\ndescubertos ata ese momento&nbsp; eran vinte e dous das cales me dirixiron<br \/>\ncatro para aqu\u00ed, dando sepultura sen intervenci\u00f3n ni noticia mi\u00f1a a<br \/>\ncatro na ermida de Ntra. Sra. do Cami\u00f1o&nbsp; e outros catro na de San L\u00e1zaro<br \/>\n ambas ermidas no territorio deste priorato e da Xurisdici\u00f3n espiritual<br \/>\ndesta Encomenda de Portomar\u00edn onde son Vicario Xeneral, habendo aberto&nbsp;<br \/>\nas portas pola forza, descerraxando as pechaduras e volvendo despois a<br \/>\npechalas con chaves distintas&nbsp; ou candados sin haberselles expedido<br \/>\npermiso, orden para abrilas ou que se entregasen o efecto as chaves que<br \/>\nresgarda un eclesi\u00e1stico baixo as mi\u00f1as ordenes (excepto a ermida de San<br \/>\n L\u00e1zaro que foi aberta e reten a chave violentamente desde o mes de<br \/>\nAgosto pasado o presb\u00edtero Don Jos\u00e9 Quitana&nbsp; capel\u00e1n dese Hospital. Me<br \/>\nentregou a lista dos 12 cad\u00e1veres. <\/p>\n<p> Da mesma maneira&nbsp; que se<br \/>\nfixo conduci\u00f3n&nbsp; \u201cpermitaseme decirlo as\u00ed como se&nbsp; conduce un buey<br \/>\ndesgraciado al matadero&nbsp; con vilipendio&nbsp; y degradaci\u00f3n&nbsp; de la humanidad&nbsp;<br \/>\n atropellando&nbsp; por los derechos&nbsp; de la jurisdicci\u00f3n eclesi\u00e1stica sin<br \/>\nhaber motivo&nbsp; alguno\u201d\u2026 \u201c tam\u00e9n di que o lance deu tempo e lugar mais que<br \/>\n suficiente a todo, pois houbo nin puido haber perigo&nbsp; pr\u00f3ximo de<br \/>\ncorrupci\u00f3n nin a\u00ednda que estiveran hoxe (11) sen enterrar&nbsp; pois o tempo<br \/>\nesta fr\u00edo pola estaci\u00f3n e desgraza de afogarse as catro ou cinco o<br \/>\namencer do m\u00e9rcores dez do corrente e foron extra\u00eddos na mesma ma\u00f1a<br \/>\ndaquel d\u00eda e alg\u00fan ontes, continuando \u201c quiera Dios&nbsp; que en este<br \/>\ndiscurso del tiempo haya cuydado la junta de que los facultativos&nbsp;<br \/>\nhubiesen&nbsp; aplicado a los desgraciado&nbsp; todos los remedios del arte<br \/>\ninmediatamente que fueron sacados del agua con especialidad los primeros<br \/>\n para restituirlos&nbsp; a la vida de la muerte aparente aunque a mayor pare<br \/>\nes posible estubiesen y que a las mujeres pre\u00f1adas las hubiesen hecho la<br \/>\n operaci\u00f3n cesarea para libertar los fetos y aplicarles&nbsp; el agua del<br \/>\nbautismo as\u00ed como obro con aceleraci\u00f3n para que se enterrasen los cuatro<br \/>\n cad\u00e1veres en ove sin conformidad alguna\u201d\u2026. <\/p>\n<p> Toda esta queixa do<br \/>\n cura de Ove era debido a que pensaba que como hab\u00edan morto na parroquia<br \/>\n de Ribadeo al\u00ed eran onde deb\u00edan ser soterrados, como se fac\u00eda cos<br \/>\nsoldados e outros afogados pois hab\u00eda lugares para enterrar os corpos.<\/p>\n<p> No libro de defunci\u00f3n da parroquia de Obe do ano 1819 atopamos a<br \/>\npartida e nos di no marxe: \u201cPartidas de cuatro &nbsp;cad\u00e1veres&nbsp; ahogados en<br \/>\nla Rivera de Espeirena&nbsp; t\u00e9rminos de Ribadeo que se enterraron en la<br \/>\nCapilla de Buen Jes\u00fas&nbsp; de esta remitidos por la Junta de Ribadeo\u201d.<\/p>\n<p> A Xunta de Goberno de Ribadeo remitira tres listas&nbsp; cada una<br \/>\ncorrespondente a catro cad\u00e1veres&nbsp; para soterrarse na igrexa parroquial<br \/>\nde Ove, catro na ermida da Virxe do Cami\u00f1o, outros catro na de San<br \/>\nL\u00e1zaro. Os catro que lle entregaron&nbsp; foron soterrados coa Solemnidade<br \/>\ndebida y asistencia eclesi\u00e1stica&nbsp; fac\u00e9ndoos a mi\u00f1a costa&nbsp; a s\u00faa funci\u00f3n&nbsp;<br \/>\n f\u00fanebre nesta igrexa&nbsp; os que todos catro foron soterrados na ermida que<br \/>\n se chama&nbsp; do \u201cBuen Jes\u00fas\u201d termos de dita parroquia, porque na igrexa<br \/>\nparroquial non puideron&nbsp; ser soterrados a causa de ser a igrexa<br \/>\n\u201crecoberda, haber mucho n\u00famero de gente y olfatear cierta sepultura de<br \/>\n ella como se observo antes de enterralos\u201d. Os outros oito das outras<br \/>\nd\u00faas listas no me foi posible poder facelo e como foi p\u00fablico os<br \/>\nsoterrou a Xustiza e a Xunta de Ribadeo sin dar parte delo a cura.<\/p>\n<p> A lista dos soterrados na Ermida do Bon Xes\u00fas&nbsp; di:<\/p>\n<p> \u201cel n\u00fam. Siete= un mozo de unos veinte a\u00f1os vastante grande, buen<br \/>\nrostro y sin barba con solo la camisa de lienzo tapada con estopilla<br \/>\ncorrespondiente al n\u00famero siete de los autos judiciales\u201d.<\/p>\n<p> \u201c el<br \/>\nn\u00fam. Ocho = otro mozo pelo erizado con chaqueta de sajal color pardo,<br \/>\nchaleco de lo mismo blanco on votons&nbsp; y vetas pardas. Pantal\u00f3n sumonte<br \/>\nnegro\u201d.<\/p>\n<p>\u201cel n\u00fam. Nueve = una moza de buen rostro corpulenta bastante alta pelo cortado, color casta\u00f1o obscuro como de veinte&nbsp; a<br \/>\ntreinta a\u00f1os&nbsp; en magas de camisa cuerpo&nbsp; de lienzo y falda de estopa y<br \/>\nenaguas&nbsp; de estopilla y medias de lana blancas, un justillo de pana<br \/>\nnegra viejo, unas sayas de vayeta\u201d.<\/p>\n<p> \u201cal diez. = una mujer de<br \/>\nunos quarenta&nbsp; a\u00f1os, estatura&nbsp; regular rostro trigue\u00f1a flaca, pa\u00f1uelo&nbsp;<br \/>\nblanco con listas&nbsp; encarnadas&nbsp; al cuello = Dengue&nbsp; de vayeta negra, jubon<br \/>\n usadao de vejar aceytu\u00f1ado, un justillo encarnado&nbsp; de crema&nbsp; usado;<br \/>\nsayas de estamena usadas = otras blancas&nbsp; de estopilla del pais, medias<br \/>\nfranciscanas de lana\u201d.<\/p>\n<p> A nota leva duas pequenas anotaci\u00f3ns: \u201cse<br \/>\n han de enterrar con todo lo que llevan\u201d \u201cno lleva el pa\u00f1uelo blanco<br \/>\ncon listas ni el dengue \u201c.<\/p>\n<p> A mencionada partida feita por don Bernardo Francisco Canteiro d\u00ed: <\/p>\n<p>\u201cCertifico&nbsp;<br \/>\n yo el infraescrito presvitero que en el d\u00eda de hoy doce de Febrero&nbsp; del<br \/>\n a\u00f1o de mil ochocientos diez&nbsp; y nueve con orden expresa del Sr. Vicario<br \/>\n General&nbsp; he asistido al entierro de quatro cad\u00e1veres los quales con<br \/>\norden del Ayuntamiento de la billa de Rivadeo se entregaron a la<br \/>\nparroquia&nbsp; de San Juan de Obe&nbsp; para que en ella se sepultasen y se han<br \/>\nsepultado en la Capilla del Buen Jes\u00fas de la referida Parroquia que<br \/>\nson: Dos mozos y dos mugeres de las quales la mas vieja tiene al<br \/>\ncuello dos vueltas de Sarta la mayor parte encarnada y lo dem\u00e1s negra<br \/>\nde cuya se\u00f1al no hace menci\u00f3n la lista&nbsp; del reconocimiento, las<br \/>\nmedias que en la misma&nbsp; lista nombran Franciscanas&nbsp; son de lana del<br \/>\npais azul, esta enterrada&nbsp; a la mano izquierda junto a la pared de la<br \/>\nmisma hermita y a par con ella una moza con las se\u00f1ales que expresa la<br \/>\n lista y adem\u00e1s media vara de cinta en la ombrera del lado derecho = Enseguida hacia a la mano dra. El mozo de los veinte a\u00f1os; en el medio<br \/>\nde la hermita otro mozo del pelo erizado y para que as\u00ed conste lo<br \/>\nfirmo.\u201d Bernardo Francisco Canteiro<\/p>\n<p><strong>Soterramentos na parroquia de Ribadeo.<\/strong><strong><\/strong><br \/>\n<strong><\/strong><strong><\/strong><br \/>\n<strong><\/strong> \u201cQuatro cadaveres\u201d.<\/p>\n<p> \u201cEn once de Febrero a\u00f1o de mil ochocientos diez y nueve se dio<br \/>\nsepultura&nbsp; eclesi\u00e1stica en el Cementerio de esta villa a los<br \/>\ncad\u00e1veres siguientes procedentes&nbsp; de la lancha de Abres que para el<br \/>\namanecer ayer naufrag\u00f3 en la playa de Figueirua a Villavieja viniendo<br \/>\ncon Gente, le\u00f1a y otros efectos para el mercado desta villa el de<br \/>\nIsavel Redondas soltera de la parroquia de Santiago de Abres concejo<br \/>\nde Castropol, ovispado de Oviedo, el de Vicenta&nbsp; tambien soltera&nbsp; hija<br \/>\nde Nicol\u00e1s del lugar de R\u00faa de la misma parroquia, el de Mar\u00eda<br \/>\nRodr\u00edguez y el de su hija Rosa soltera, residentes&nbsp; en esta villa ha<br \/>\nvarios a\u00f1os: A estos cadaveres como a otros varios que se sepulturaron en la iglesia de San Francisco y en las inmediatas parroquias de<br \/>\nVillaselan y Ove se les hizo&nbsp; en la iglesia&nbsp; parroquial&nbsp; de esta villa&nbsp;<br \/>\n las funciones de entierro y honras todo de caridad y para que conste lo firmo como cura prop\u00edo de esta villa de Ribadeo ut supra.<\/p>\n<p> Juan Franco de la Iglesia\u201d.<\/p>\n<p> \u201cun cad\u00e1ver\u201d<\/p>\n<p> \u201cEn quince de Febrero a\u00f1o de mil ochocientos diez y nueve se dio<br \/>\nsepultura&nbsp; eclesi\u00e1stica&nbsp; en el cementerio de&nbsp; esta villa&nbsp; al cad\u00e1ver de<br \/>\nun mozo de diez y ocho a veinte a\u00f1os&nbsp; que se recogio&nbsp; del naufrag\u00edo&nbsp; de<br \/>\nla lancha de Abres&nbsp; acaecido en la ma\u00f1ana&nbsp; del diez de esta mes no se<br \/>\npudo averiguar&nbsp; su filiaci\u00f3n y vecindad se le dijo lo que previene el<br \/>\nritual Romano para su entierro y fue compendido en las funciones que<br \/>\nse hicieron por todos los que se ahogaron en dicho d\u00eda diez. Y para que<br \/>\n conste lo firmo como cura&nbsp; prop\u00edo de esta villa de Rivadeo ut supra.<\/p>\n<p> Juan Francisco de la Iglesia\u201d. &nbsp; &nbsp;&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.terraetempo.gal\/artigo.php?artigo=4692&amp;seccion=5\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Publicado por primeira vez en Terra e Tempo, 20170810<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Noite negra na r\u00eda de Ribadeo. Afundimento dunha lancha en febreiro do 1819 &nbsp;XOS\u00c9 ISIDRO FERN\u00c1NDEZ VILALBA &nbsp; Na noite do 10 Febreiro unha lancha de Abres que vi\u00f1a cargada de xente, le\u00f1a e outros efectos para o mercado de Ribadeo, o amencer entre as catro e cinco da ma\u00f1\u00e1 naufragou. Con tal motivo a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4762,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,99],"class_list":["post-4761","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sen-categoria","tag-historia","tag-xose-isidro-fernandez"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4761"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4761\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}