{"id":27482,"date":"2026-05-20T15:11:04","date_gmt":"2026-05-20T13:11:04","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/?p=27482"},"modified":"2026-05-20T15:11:09","modified_gmt":"2026-05-20T13:11:09","slug":"homenaxe-a-hernan-naval-parte-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2026\/05\/20\/homenaxe-a-hernan-naval-parte-2\/","title":{"rendered":"Homenaxe a Hern\u00e1n Naval. Parte 2"},"content":{"rendered":"\n

Deixo en baixo, sobre o esquema da escaleta, o material que vou recollendo do concerto de homenaxe a Hern\u00e1n Naval polas Letras Galegas de 2026 en Ribadeo, no auditorio que leva o seu nome. Cando escribo isto, a\u00ednda me falta alg\u00fan material que recompilar, a\u00ednda que acompa\u00f1en o programa, un bo n\u00famero de textos e fotos (en xeral, tomadas por Dores Abel). Hoxe non est\u00e1 inclu\u00eddo a\u00ednda ning\u00fan dos v\u00eddeos. Alg\u00fan estar\u00e1 pronto, e a fin de semana espero que xa estar\u00e1 m\u00e1is completo.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Concerto Hern\u00e1n Naval 16\/05\/2026<\/p>\n\n\n\n

1a. Lectura de poema por Marica Campo<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

A Hern\u00e1n Naval dende esta beira. Marica Campo<\/p>\n\n\n\n

Quero gritar, Hern\u00e1n, que a\u00ednda est\u00e1s connosco.<\/p>\n\n\n\n

Constru\u00edr un abeiro de muros imposibles<\/p>\n\n\n\n

onde non entre a ausencia nin o adeus te\u00f1a casa.<\/p>\n\n\n\n

Perdoa que che diga que a morte \u00e9 un costume<\/p>\n\n\n\n

e eu non quero afacerme aos teus ollos cerrados.<\/p>\n\n\n\n

Permite que te so\u00f1e director dunha banda<\/p>\n\n\n\n

tan grande coma o mundo, coa batuta na man<\/p>\n\n\n\n

a marcarlle o comp\u00e1s ao vento e \u00e1s mareas.<\/p>\n\n\n\n

Vexo no arco da vella un viol\u00edn de cores,<\/p>\n\n\n\n

peta o tambor da chuvia nos tellados, e canto<\/p>\n\n\n\n

dos reise\u00f1ores todos reproduce fielmente<\/p>\n\n\n\n

a t\u00faa partitura.<\/p>\n\n\n\n

Soan frautas nas furnas,<\/p>\n\n\n\n

o trono \u00e9 un pandeiro e orvallas de silencios<\/p>\n\n\n\n

a faciana dos prados.<\/p>\n\n\n\n

Mais o abeiro ten f\u00edrgoas<\/p>\n\n\n\n

e filtra a desventura, esa luz amarela<\/p>\n\n\n\n

que nos retrae dos so\u00f1os.<\/p>\n\n\n\n

Daquela abre a ferida<\/p>\n\n\n\n

e destilan as rosas un zume funerario,<\/p>\n\n\n\n

un aroma de cousas que afundiron no tempo.<\/p>\n\n\n\n

E choramos por n\u00f3s porque andamos perdidos<\/p>\n\n\n\n

nas rotas da memoria como cans vagabundos.<\/p>\n\n\n\n

E regresas, Hern\u00e1n, levas a vela rota,<\/p>\n\n\n\n

vas erguido na proa, solitario e Naval<\/p>\n\n\n\n

cruzas o mar e chegas para dicir a\u00ednda:<\/p>\n\n\n\n

\u201ceste meu coraz\u00f3n no voso ecoa e canta<\/p>\n\n\n\n

e as\u00ed a vela aguanta contra o vento da morte\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1b. Presentaci\u00f3n (Aurora e Antonio)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rematamos de escoitar o poema de Marica Campo adicado a Hern\u00e1n, que d\u00e1 o comezo a este acto.<\/p>\n\n\n\n

Somos Aurora e Antonio, exdirectivos de Amadores, exm\u00fasicos da banda, e compa\u00f1eiros de Hern\u00e1n at\u00e9 o final.<\/p>\n\n\n\n

Este auditorio no que estamos leva o nome de Hern\u00e1n Naval, a persoa que hoxe lembramos como m\u00fasico, mestre, activista, defensor do noso pa\u00eds, da s\u00faa cultura e lingua. Mais, nun d\u00eda tan especial como o de hoxe, lembr\u00e1molo tam\u00e9n como amigo e compa\u00f1eiro que foi de moitos de n\u00f3s.<\/p>\n\n\n\n

Hern\u00e1n Naval Parapar naceu en Viveiro hai 63 anos e morreu en Ribadeo hai 25, un 16 de maio, con tan s\u00f3 38 anos.<\/p>\n\n\n\n

Pero entre esas d\u00faas datas, 1962 e 2001, tivo unha vida tan intensa que deixou unha forte pegada tanto na s\u00faa vila natal como nesta nosa de Ribadeo.<\/p>\n\n\n\n

Desde moi novo, cando estudaba no instituto de Viveiro, comezou a s\u00faa implicaci\u00f3n social, e tam\u00e9n a s\u00faa formaci\u00f3n musical. Estudou nos conservatorios de Lugo, A Coru\u00f1a, Santiago e Madrid. O seu era a trompeta, mais non s\u00f3…<\/p>\n\n\n\n

Foi profesor do conservatorio de Viveiro, director da Coral Polif\u00f3nica de San Cibrao, e, a finais dos anos 80, a trav\u00e9s da Asociaci\u00f3n de Amadores da M\u00fasica, foi un elemento central na creaci\u00f3n da Banda de Ribadeo actual, a Banda Municipal de Ribadeo, da que foi director desde o 1992 at\u00e9 a s\u00faa morte, e da Escola de M\u00fasica de Ribadeo (hoxe de M\u00fasica e Danza), en 1993 o primeiro centro das s\u00faas caracter\u00edsticas fundado en Galiza.<\/p>\n\n\n\n

Foi director da banda desde a s\u00faa creaci\u00f3n at\u00e9 convertela nunha das m\u00e1is importantes de Galiza, gravando con ela dous discos, o primeiro dos cales recolle d\u00faas obras s\u00faas.<\/p>\n\n\n\n

A dimensi\u00f3n do traballo de Hern\u00e1n Naval superou o \u00e1mbito de Ribadeo ou da Mari\u00f1a. Entre outros fitos, foi vicepresidente da Asociaci\u00f3n Galega de Escolas Municipais de M\u00fasica, as\u00ed como director da Big-band desta asociaci\u00f3n, coa que tocou en Noruega, promotor da Banda da Federaci\u00f3n Galega e segundo director da mesma.<\/p>\n\n\n\n

Como compositor, podemos destacar algunhas obras corais e instrumentais como Lonxe do mar<\/em> ou Portbou-Saraxevo<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

A m\u00fasica envolve toda a vida de Hern\u00e1n, pero iso non impediu que o seu activismo (ent\u00e9ndase a palabra en sentido amplo) se mostrase tam\u00e9n no campo da literatura (escribiu poemas e unha obra de teatro, Traxicomedia con parabellum<\/em>), como articulista de tem\u00e1ticas variadas, como conferenciante, promotor cultural, defensor do galego e de Galiza; e tam\u00e9n se mostrou no compromiso militante no nacionalismo pol\u00edtico.<\/p>\n\n\n\n

Hern\u00e1n foi, \u00e9, un bo e xeneroso.<\/p>\n\n\n\n

Hern\u00e1n, non renunciamos a ti; renunciamos \u00e1 t\u00faa ausencia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Deix\u00e1mosvos agora nas mans da Coral Polif\u00f3nica de Ribadeo e da s\u00faa directora, Maria do Carme Rodr\u00edguez Cancelo<\/p>\n\n\n\n

1c. Coral: Do mar pola orela (L.E. Batall\u00e1n\/Curros Enr\u00edquez)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1d. Verbas de M. do Carme Rdguez. Cancelo<\/p>\n\n\n\n

1e. Coral: O meu pa\u00eds (Miro Casbella\/X.M.Casado, arr por Eli G\u00aa Bouso)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\/Cambio de escea\/<\/p>\n\n\n\n

2a. Presentaci\u00f3n<\/p>\n\n\n\n

Porque estamos aqu\u00ed? Queremos facer unha lembranza m\u00e1is persoal dun compa\u00f1eiro e amigo.<\/p>\n\n\n\n

-Para a mi\u00f1a familia foi un gran m\u00fasico, pero tam\u00e9n un gran amigo. A\u00ednda hoxe se fala na casa con emoci\u00f3n, e hai quen a\u00ednda nin sequera pode acodir a actos coma este. Foi a \u00faltima persoa que non era da familia que o viu.<\/p>\n\n\n\n

Hern\u00e1n era un home de retos. A s\u00faa proposta a Amadores foi facer unha banda en tres anos. Sobr\u00e1ronlle case nove meses. Era o profesor de cada instrumento, e o director e animador de todo o grupo, un grupo de amigos que a\u00ednda hoxe seguimos a relacionarnos. Iso, en canto \u00e1 banda, a m\u00e1is do proxecto da escola e o impulso \u00e1 m\u00fasica de bandas en toda Galiza.<\/p>\n\n\n\n

Pedir? Si, Hern\u00e1n ped\u00eda moito, pero cunha caracter\u00edstica: non s\u00f3 sab\u00eda a quen ped\u00eda, sen\u00f3n que avanzaba o traballo de tal xeito que a resposta ti\u00f1a que ser afirmativa.<\/p>\n\n\n\n

Houbo unha xestaci\u00f3n e tam\u00e9n hai que lembrala. A moita xente dende o primeiro momento, Choupo e Tino como os liantes do cotarro, pero tam\u00e9n Ernesto, facendo desinteresadamente o lenzo que puxo o tel\u00f3n de fondo na presentaci\u00f3n, C\u00e9sar, sucesor del en moitas ocasi\u00f3ns, e moitos outros, como Pepe, co seu esforzo continuo como pipa, que a m\u00e1is de pagar as cotas para manter economicamente a sociedade, po\u00f1en o seu traballo e dan o que te\u00f1en para colaborar nesta empresa. E sempre, \u00f3s m\u00fasicos, pasados, presentes e tam\u00e9n \u00f3s lembrados ausentes. No 97 levaban pasado case 100 m\u00fasicos, 700 socios e 17 directivos de Amadores, 145 actuaci\u00f3ns e\u2026 1 director.<\/p>\n\n\n\n

A andadura da banda, primeiro, Banda de Ribadeo, logo, Banda Municipal de Ribadeo (BMR), Non foi sinxela. Diferencias e dificultades de todo tipo foron pas\u00e1ndose mellor ou peor at\u00e9 chegar \u00e1 hoxe en d\u00eda. E as\u00ed podemos atopar a esta agrupaci\u00f3n herdeira de outras anteriores, pero o tempo netamente diferente a elas por a s\u00faa concepci\u00f3n. Se en alg\u00fan momento se viu a banda como unha nova \u00e9poca de outra banda anterior, pronto quedou anulada dita visi\u00f3n. Tanto pola variaci\u00f3n de m\u00fasicos, novamente o Choupo esta vez como nexo e testemu\u00f1a doutra \u00e9poca, como polo tipo de m\u00fasica, a vontade fortemente discutida de non combinar a interpretaci\u00f3n coa marcha e moitos outros pequenos detalles. Son opci\u00f3ns as\u00ed escollidas, que configuran unha banda, repetemos novamente, diferente, pero que ten moi en conta e desfruta das vantaxes que lle sup\u00f3n a tradici\u00f3n musical en Ribadeo.<\/p>\n\n\n\n

An\u00e9cdotas? Esquecementos de instrumentos por parte dos m\u00fasicos para actuaci\u00f3ns fora de Ribadeo, maiormente clarinetes, necesidades dun servizo de orden que permitira ter algunha actuaci\u00f3n como na praza real barcelonesa, noites enteiras en autob\u00fas no medio dunha nevada, ou, polo contrario, actuaci\u00f3ns cos ollos medio cerrados e suando a gota gorda, autobuses que se estragan e que fixeron chegar co tempo xusto ou a\u00ednda con retardo a algunha actuaci\u00f3n, e coches particulares suced\u00e1neos de autob\u00fas nos que o ambiente non deixaba de ter o mesmo calor que naquel.<\/p>\n\n\n\n

Tam\u00e9n accidentes, pequenas cousas polo momento das que poden dar conta C\u00e9sar ou Javi, ou roturas inoportunas, \u00bfcando non son inoportunas as roturas?, de resortes ou mecanismos, ama\u00f1ados sobre a marcha polo equipo t\u00e9cnico da agrupaci\u00f3n, a veces a\u00ednda con sofisticados instrumentos como gomas el\u00e1sticas ou navallas.<\/p>\n\n\n\n

Son mont\u00f3ns e mont\u00f3ns de an\u00e9cdotas as que van conformando a cultura da banda, acompa\u00f1ando as pezas tocadas, \u00f3 saber facer musical, \u00e1 dedicaci\u00f3n…<\/p>\n\n\n\n

Esas cousas que configuran a vida interna do conxunto e que non se ven normalmente desde fora, van acompa\u00f1adas doutros detalles que si se notan pola audiencia. O que a banda sa\u00edra con carpetas dese\u00f1adas con coidado, a\u00ednda que baratas, a inclusi\u00f3n da manga curta de camisa no uniforme, carteis que son para coleccionar e que se poden ver en m\u00e1is dun lugar como decoraci\u00f3n de gusto, d\u00edpticos con informaci\u00f3n que tam\u00e9n forma, sa\u00eddas e recollidas do escenario en orde, a ilusi\u00f3n a flor de pel que rezuman as actuaci\u00f3ns, en particular na casa… A historia da banda \u00e9 curta no tempo pero dilatada en feitos. Comezou con Hern\u00e1n, e segue.<\/p>\n\n\n\n

Si, poder\u00edanse engadir moitas cousas m\u00e1is. Por exemplo, a tromba de auga sobre os murcianos no primeiro festival de bandas, cunha Murcia na que levaban varios anos sen chover-chover.<\/p>\n\n\n\n

Escoitaremos agora o Andante, arranxo seu da obra de Andr\u00e9s Gaos, e Lonxe do Mar, obra rematada por Hern\u00e1n o seis de agosto do 95, e, segundo as s\u00faas propais verbas, \u201cunha habanera que soa a soedde\u201d, que toma o seu t\u00edtulo dun poema de Mario Benedetti.<\/p>\n\n\n\n

Quedades agora coa Banda e o seu director, David Ballester.<\/p>\n\n\n\n

2b. Banda: Andante (A. Gaos, arr. por Hern\u00e1n Naval)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

2c. Palabras de Rub\u00e9n Solloso<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

25 anos de ausencia son moitos. Son un cuarto de vida do que fai un moi bo trato con a morte, ou incluso media vida do que xoga peligrosamente coa sorte. Hai ausencias que doen mais por como foron as s\u00faas presencias, e a presencia de Hern\u00e1n encheu un espazo que se me antolla moi dif\u00edcil de igualar.<\/p>\n\n\n\n

Botando a vista atr\u00e1is non \u00e9 doado ver a dimensi\u00f3n do traballo levado a cabo para a creaci\u00f3n dunha banda partindo de cero. Un grupo de xentes variopintas de profesi\u00f3ns dispares unidos por unha motivaci\u00f3n com\u00fan que era a recuperaci\u00f3n dunha banda desaparecida case que 30 anos antes.<\/p>\n\n\n\n

Uhna tarefa con moitas aristas: O primeiro, crear unha asociaci\u00f3n que lle dera soporte \u00f3 proxecto. Esto conleva a busca de socios e socias, comercio e hosteler\u00eda que apoiase, atopar unha directiva que se fixera cargo, reunir recursos para facerse co material necesario… E unha tarefa central: conseguir que nun per\u00edodo non demasiado longo de tempo un grupo de persoas que na maior\u00eda dos casos pouco ou nada ti\u00f1an que ver co mundo da m\u00fasica fosen capaces de formar unha banda e po\u00f1erse a dar concertos. Parece un gui\u00f3n dunha secuela dunhos Blues brothers de ra\u00edces galegas pero ese era o plan (non do Se\u00f1or) pero ese era o plan \u00f3 fin e \u00f3 cabo.<\/p>\n\n\n\n

E ah\u00ed \u00e9 donde aparece Hern\u00e1n, un mozo de vintetantos anos de Viveiro, a bordo do seu Peugeot 205 azul (por favor, non comparar con ningunha outra xente montada nun Peugeot) e con unha est\u00e9tica que podr\u00eda calificar como de “membro da Xeraci\u00f3n N\u00f3s as\u00ed de diario levada a finais do s\u00e9culo XX”.<\/p>\n\n\n\n

A partir dese momento todo se reduce, \u00f3 meu xeito de ver, en d\u00faas verbas: Traballo e compromiso.<\/p>\n\n\n\n

Ver como unha \u00fanica persoa ensina solfexo e da clase de todos os instrumentos que conforman unha banda para m\u00edn que hoxe me dedico a esto foi un privilexio. Unha loa \u00f3 sacrificio, \u00e1 constancia e a crer nun obxectivo.<\/p>\n\n\n\n

Clases e mais clases con aqueles atr\u00eds longos de madeira nos que os mais pequenos nin asom\u00e1bamos. Ensaios e mais ensaios ata horas intempestivas para maiores e nenos coma eu que despois volt\u00e1bamos de noite a casa cargando con aquel condanado pesado malet\u00edn. Repertorio dos estilos mais variados, pero sempre escollido con ese gusto do que aprecia a boa m\u00fasica.<\/p>\n\n\n\n

E todo desemboca naquel inesquecible 25 de xaneiro de 1992. Inesquecible por todo o que significou. Inesquecible polo recibimento da vila. Inesquecible porque quen poder\u00eda esquecer aquela mestura de sensaci\u00f3ns que tivemos aqueles corenta m\u00fasicos por primeira vez enriba dun escenario. E inesquecible porque ese foi o principio dunha andadura, dunha aventura, que nos leva, sen ir mais lonxe a onde nos atopamos hoxe mesmo, con unha banda que segue a funcionar, con as s\u00faas tempadas mellores e as s\u00faas tempadas peores, pero que est\u00e1 aqu\u00ed e agora 34 anos desp\u00f3s da s\u00faa presentaci\u00f3n \u00f3 p\u00fablico.<\/p>\n\n\n\n

Dende ese primeiro concerto comeza unha traxectoria que non se pode resumir con poucas palabras. Centos de an\u00e9cdotas, decenas e decenas de concertos, viaxes. Poder\u00eda, se me deixades, destacar un concerto, e esto eu creo que xa \u00e9 unha cousa persoal. O que deu a banda no Teatro Campoamor de Oviedo no ano 1997. Momento que a banda chegou a un nivel musical que era, vindo de donde vi\u00f1amos, a todas luces incrible o non a moita distancia do que pod\u00eda ter unha agrupaci\u00f3n profesional. Pero houbo mais, Madrid, Lisboa, Barcelona, Murcia… e todos os pobos e vilas mais pequenas pero non menos importantes que nos recibiron cos brazos abertos e que hoxe forman parte da nosa historia.<\/p>\n\n\n\n

As an\u00e9cdotas, algunhas nas que poder\u00eda incluir ata \u00e1s barbas do Vello Pancho…, case que as vou deixar para auditorios mais pequenos..<\/p>\n\n\n\n

O proxecto de Hern\u00e1n convert\u00edase nunha realidade, unha realidade que abrumaba. Unha realidade que se convert\u00eda nun polo de atracci\u00f3n para a mocidade de Ribadeo de esa \u00e9poca e tam\u00e9n para quen non era tan novo. Un grupo que chegou a contar con mais de cen integrantes e que deixaba a s\u00faa se\u00f1a de identidade al\u00f3 por donde \u00eda.<\/p>\n\n\n\n

A creaci\u00f3n da Escola municipal de m\u00fasica al\u00f3 polo ano 1993 , tam\u00e9n da s\u00faa man, non fixo mais que reforzar ese traballo e asegurarse unha canteira s\u00f3lida que dera continuidade \u00e1 banda. Todo medraba sen parar, e a sensaci\u00f3n para os que o viv\u00edamos dende dentro era a de que non hab\u00eda un l\u00edmite. Gravaci\u00f3ns e novos retos no repertorio con obras de enorme tama\u00f1o, todo se suced\u00eda con gran velocidade. E neste punto, as\u00ed como sucede neste texto, de maneira abrupta, chega a ausencia.<\/p>\n\n\n\n

Unha ausencia inesperada. Unha ausencia a contrap\u00e9. Unha ausencia inxusta. Unha ausencia cruel.<\/p>\n\n\n\n

Un vac\u00edo infinito. De s\u00fapeto, nada.<\/p>\n\n\n\n

Faltaba o director. Faltaba o profesor. Faltaba o trompetista. Faltaba o compositor, o arranxista, o literato, o pol\u00edtico, o dono desa caligraf\u00eda pluscuamperfecta. Pero sobre todo faltaba o amigo.<\/p>\n\n\n\n

Falar de Hern\u00e1n en representaci\u00f3n dos que medramos con \u00e9l tanto como m\u00fasicos como como persoas parceme algo no que nunca lle vou facer xustiza e xamais terei as verbas correctas para describir todo o que significou. Teredes que perdoar se non consigo transmitir o que moitos de v\u00f3s levades dentro cando vos lembrades del. Pensei que ser\u00eda mais doado plasmar no papel este sentimento que me acompa\u00f1a dende fai tanto tempo e que sei que \u00e9 compartido.<\/p>\n\n\n\n

Todos n\u00f3s te botamos de menos e estou seguro de que conseguiremos que a t\u00faa chama, esa luz que nos iluminou a todos e todas, non se apague xamais. Porque estabamos \u00f3 borde do precipicio, pero conseguimos dar un gran paso cara adiante.<\/p>\n\n\n\n

2d. Banda: Lonxe do Mar (Hern\u00e1n Naval)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

3a. Presentaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n

Competencia e colaboraci\u00f3n, banda e coral. D\u00faas formaci\u00f3ns musicais con funci\u00f3n m\u00e1is al\u00f3 da m\u00fasica, social e cultural. Unha colaboraci\u00f3n que se plasmou hai 34 anos, poucos meses despois da primeira actuaci\u00f3n da banda, cun \u2018Va pensiero\u2019 que \u00eda acompa\u00f1ado no programa coa seguinte nota:<\/p>\n\n\n\n

–<\/p>\n\n\n\n

Neste novo 17 de maio, o Excmo. Concello de Ribadeo, co seu prop\u00f3sito permanente de defensa e promoci\u00f3n da lingua e da cultura galegas, quer ofrecer aos ribadenses o labor merit\u00f3rio dos sobranceiros colectivos musicais do concello, como mostra da estima que desde a instituci\u00f3n municipal se lles profesa.<\/p>\n\n\n\n

A veterana Coral Polif\u00f3nica de Ribadeo, incardinada desde hai lustros na vida local, ofer\u00e9cenos m\u00e1is unha vez, baixo a direcci\u00f3n da s\u00faa titular M\u00aa do Carme Rodr\u00edguez Cancelo, unha mostra do seu amplo repert\u00f3rio de m\u00fasica galega. E a banda municipal, dirixida polo profesor Hern\u00e1n Naval Parapar, apresenta as \u00faltimas composici\u00f3ns incorporadas ao seu crecente repert\u00f3rio.<\/p>\n\n\n\n

Compr\u00e1cenos participar desa primeira experiencia de colaboraci\u00f3n art\u00edstica entre a Coral e a Banda que ser\u00e1 \u00f3 final do concerto: xuntas interpretan unha p\u00e1xina senlleira da hist\u00f3ria da m\u00fasica, o coro \u2018Va, pensiero…\u2019 da \u00f3pera Nabucco, de Giuseppe Verdi. Pola trascend\u00e9ncia reivindicativa que a naci\u00f3n italiana lle otorgou ao \u2018Va, pensiero…\u2019 ant\u00f3llasenos que o seu resoar baixo a c\u00fapula da nosa parroquial, no D\u00eda das Letras Galegas, \u00e9 dunha oportunidade incuestion\u00e1bel.<\/p>\n\n\n\n

Ribadenses todos e Polif\u00f3nica e Banda en singular, recebide este sa\u00fado municipal no D\u00eda das Letras Galegas 1992.<\/p>\n\n\n\n

3b. M. Carme Rodguez.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

3c. Banda e coral: Yo te dir\u00e9 (J. Halpern\/E. Llovet, arr. por Hern\u00e1n Naval)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

4a. Presentaci\u00f3n \/ Remate.<\/p>\n\n\n\n

Pasou a m\u00fasica, a\u00ednda que Hern\u00e1n sabe que non toda. Estamos a piques de rematar, por iso imos lembrar o seu artigo final do libro dos cinco anos da Banda, 1997, no que anticipaba que quer\u00eda quedar en Ribadeo a pesar de atrancos que tivo naquela \u00e9poca. Que anticipaba que se \u00eda quedar con n\u00f3s. A\u00ed vai:<\/p>\n\n\n\n

–<\/p>\n\n\n\n

As\u00ed que pasen cinco anos.<\/p>\n\n\n\n

Aviso inicial para leitores sagaces. Este artigo comeza e acaba en p\u00e1xina par, isto \u00e9, a verto o libro, ollemos \u00e1 esquerda. Non en balde, foi un membro do Comit\u00e9 Central do Partido Comunista Portugu\u00e9s que xestionou a participaci\u00f3n da banda que ate hoxe dirixo no Festival Internacional de Bandas Amadoras de Loures, Portugal, en novembro de 1995. E de tocar na mesm\u00edsima Lisboa ocupeime eu. Non vaia a pensar ningu\u00e9n, tras a leitura da pen\u00faltima plana deste heterox\u00e9neo libri\u00f1o, que s\u00f3 se acede \u00e1 gloria pasteleira desde unha das beiras. Lembro con saudade unha viaxe a Madrid con Eduardo Guti\u00e9rrez en decembro de 1994 para conseguirmos que a banda tocase na capital do Estado un mes despois no auditorio de La Vaguada, no hotel Foix\u00e1 e… na Praza Maior!, sen arruinarnos de todo. O que leva chovido! (que lles pregunten aos de M\u00farcia…).<\/p>\n\n\n\n

Este meu artigo, esta mi\u00f1a canci\u00f3n, leva letra, mesmo desde o t\u00edtulo, de arrebatado bolero paixoal, \u201cde lo que pudo haber sido y no fue\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Quer\u00eda rememorar cun ponto de ponderaci\u00f3n o Congreso de Bandas de M\u00fasica Populares de Galiza que organizamos en Ribadeo en novembro de 1994, pero entroume a amargura: s\u00f3 o Concello, daquela, puxo o hombreiro econ\u00f3mico institucional de xeito non limosneiro; os compo\u00f1entes da banda sinf\u00f3nica de Galiza que dirixiu Marcel Van Bree, cobraron con moitos meses de retraso as s\u00faas dietas, e sen\u00f3n \u00e9 polo Concello daquela e pola Federaci\u00f3n de Bandas, hab\u00eda ter que pagar eu do meu peto a publicaci\u00f3n das pon\u00e9ncias. Miren agora este libro, pero insisto: a min, l\u00e9anme, con cartos ou sen eles, de p\u00e1xina par a p\u00e1xina par. De todos os xeitos, o pior \u00e9 que as propostas conceituais de renovaci\u00f3n e de modernizaci\u00f3n que lanzamos naquel Congreso, coa bagaxe ribadense como prototipo, est\u00e1n na despensa mental sen perspectivas de consumo da maior\u00eda dos participantes for\u00e1neos, e van m\u00e1is de dous anos.<\/p>\n\n\n\n

Quer\u00eda publicar, como se prometeu nas notas ao programa do \u00faltimo, aqu\u00ed como en Viena, a lista de paso-dobres interpretada pola banda desde o seu deb\u00fa o 25 de xaneiro de 1992. Pero se hai entre os colaboradores do libro quen se auto-limita o espacio para non falar de n\u00f3s, da banda actual, e si das de antano, conmigo pode a pereza -e o esp\u00e1cio-, e non hai lista que valga, porque, pese ao que digan, \u00e9 case tan longa como a de Schlinder, que musicalmente prefiro.<\/p>\n\n\n\n

Releo o anterior e desc\u00fabrome algo influido polo exuberante barroquismo literario dalg\u00fans articulistas procedentes impares que te\u00f1en alg\u00fan pequeno problema coas comas, os gui\u00f3ns, as frases parent\u00e9ticas e as \u201caspas\u201d (ouh!, as aspas), pero ning\u00fan co esp\u00e1cio. P\u00e9sie a que quedei coa directiva de Amadores en coidar eu da edici\u00f3n do volume, non te\u00f1o vocaci\u00f3n e menos capacidade para actuar de censor, nen sequer fronte a un \u00e9mulo do professor Quintana, que tam\u00e9n circula entre estas p\u00e1xinas, e menos mal que, como acertan varios, a m\u00fasica \u00e9 unha linguaxe universal, unha linguaxe universal, unha linguaxe universal, etc. Po\u00f1erlle a man a alg\u00fan artigo ser\u00eda, por suposto, excederme nas mi\u00f1as atribuci\u00f3ns, que hai quen confunde con \u201catributos\u201d; o dos atributos non son eu.<\/p>\n\n\n\n

Tam\u00e9n ti\u00f1a pensado cantar as excelencias da Escola Municipal de M\u00fasica, pero xa hai, no libro, quen lle descobriu unha paternidade oculta e quen expresamente me recomenda dirixila, e non falo de decretos, falo de algo que se di nesta publicaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n

Neste libro f\u00e1lase por primeira vez de licenciaturas en instrumentos musicais, de t\u00edtulos de director de banda, de mestres, compositores e music\u00f3logos, dos que non sab\u00eda. E eu, con istos pelos (poucos). Est\u00e1 claro que me te\u00f1o que reciclar. No entanto, para que dar outra vez o co\u00f1azo coa m\u00fasica de c\u00e1mara, coa corda, coa banda sinf\u00f3nica… Estudarei en recollimento con este documentado libro na cabeceira e os meus eses: Sibelius, Shostakovitch, Strauss, e igoal discurro un m\u00e9todo Stanislavski (comeza con ese) para a interpretaci\u00f3n musical. Prometido.<\/p>\n\n\n\n

Quer\u00eda falar de como case non fumos a Barcelona en abril \/ 95 e de que por que non fumos a Ourense en Xullo \/ 93, pero, con tanto patrocinador institucional polo medio, ser\u00e1 mellor que cale unha vez m\u00e1is. A min mesmo, si que me podo auto-censurar. Non pasar\u00e1 nada por que diga que a tocar no teatro Col\u00f3n da Coru\u00f1a en agosto de 93 levounos a Nacionalista Federaci\u00f3n de Asociaci\u00f3n Culturais de Galiza, entidade hoxe desaparecida por inanici\u00f3n institucional, entre outras cousas, e que en aquel concerto escoitounos e felicitounos a deputada Pilar Garc\u00eda Negro.<\/p>\n\n\n\n

Destas cousas, e de algunhas outras, ti\u00f1a decidido falar cando a xunta directiva de Amadores da M\u00fasica ideou tirar este libro conmemorativo do quinto anivers\u00e1rio da banda. D\u00e9ixoo para o d\u00e9cimo. A ver se no o segundo, lustro, Eli e m\u00e1is eu vivemos tempos musicais de fartura, Cot\u00e9 e m\u00e1is eu fart\u00e1monos de cervexas, Lalo e m\u00e1is eu montamos unha \u00f3pera (el xa sabe cando), a Banda, -con Eva- e m\u00e1is eu, damos unha volta ao mundo de verdade e non s\u00f3 no pentagrama, e grabamos o disco dunha pu\u00f1eteira vez. Daquela, \u00e1 nena oculta da fotograf\u00eda da p\u00e1xina anterior chegaranlle os p\u00e9s o chan e agardemos que todos te\u00f1amos os nosos na terra. As\u00ed que pasen outros cinco anos.<\/p>\n\n\n\n

Todo, claro, se non sego alg\u00fans consellos nen sego a Carlos N\u00fa\u00f1ez e \u00e1 Nova Trova Santiague\u00f1a cando interpretan xuntos aquela que di…<\/p>\n\n\n\n

–<\/p>\n\n\n\n

Agora si. Toca facer lembranza de que os actos que conmemoran o 25 cabodano de Hern\u00e1n, est\u00e1n organizados en colaboraci\u00f3n coa viveirense e hernaniana Pensamento e Sementeira. Agradecemento a Paco Luis, Xiana e Luc\u00eda.<\/p>\n\n\n\n

Este emotivo acto manteno por esta beira \u00e1 Agrupaci\u00f3n Cultural Francisco Lanza, tendo que agradecer a colaboraci\u00f3n de Amadores da Musica, o Concello de Ribadeo, Vicepresidencia primeira, \u00e1rea de cultura, da Deputaci\u00f3n Provincial de Lugo, Escola de M\u00fasica. A Hortensia, Fernando Fern\u00e1ndez, Luis e Macu, Isidoro e Aurora, por facilitar fotos e vivencias. A Chenchu, por dar imaxe a todo este proxecto, e por suposto, \u00e1 Coral Polif\u00f3nica e \u00e1 propia Banda Municipal e \u00f3s seus directores.<\/p>\n\n\n\n

Con isto, damos paso \u00f3 remate deste acto, como fac\u00eda Hern\u00e1n:<\/p>\n\n\n\n

4b. Hino galego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Deixo en baixo, sobre o esquema da escaleta, o material que vou recollendo do concerto de homenaxe a Hern\u00e1n Naval polas Letras Galegas de 2026 en Ribadeo, no auditorio que leva o seu nome. Cando escribo isto, a\u00ednda me falta alg\u00fan material que recompilar, a\u00ednda que acompa\u00f1en o programa, un bo n\u00famero de textos e […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":27486,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[160,217,165,192],"tags":[10,51,11,23],"class_list":["post-27482","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura","category-hernan-naval","category-historia","category-musica","tag-cultura","tag-hernan-naval","tag-historia","tag-musica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27482"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27497,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27482\/revisions\/27497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}