{"id":24753,"date":"2025-05-29T14:54:09","date_gmt":"2025-05-29T12:54:09","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/?p=24753"},"modified":"2025-05-29T14:54:09","modified_gmt":"2025-05-29T12:54:09","slug":"palabra-e-memoria-en-viveiro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2025\/05\/29\/palabra-e-memoria-en-viveiro\/","title":{"rendered":"Palabra e memoria en Viveiro"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"509\" height=\"546\" src=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/05\/Invitacion-Regal-Xunqueira-Aventados.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24754\" srcset=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/05\/Invitacion-Regal-Xunqueira-Aventados.jpg 509w, https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/05\/Invitacion-Regal-Xunqueira-Aventados-280x300.jpg 280w\" sizes=\"auto, (max-width: 509px) 100vw, 509px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\">A iniciativa de educaci\u00f3n social  \u201cPalabra e Memoria\u201d,  exposici\u00f3n fotogr\u00e1fica que recolle diferentes epitafios de cemiterios da Mari\u00f1a; Inaugurada en Burela no mes de xu\u00f1o de 2009, por iniciativa do cura Ram\u00f3n Marful e con fotograf\u00edas da fotoxornalista Pepa Losada, a mostra ampliouse con fotos de Mar\u00eda Mon Geada e Aida L\u00f3pez e percorreu varias localidades da Mari\u00f1a antes de pasar polo Museo do Pobo Galego e polo Museo Provincial do Mar de San Cibrao.\nPor iniciativa dos emigrados de Mondo\u00f1edo en Buenos Aires, en 1921 o idioma galego foi gravado en pedra para o recordo eterno ao m\u00e9dico e escritor Manuel Leiras Pulpeiro. O novo modelo non tivo grande eco social e tiveron que pasar varias d\u00e9cadas para que reaparecese en Viveiro para a lembranza doutro escritor: Noriega Varela. Precisamente no ano en que lle foi dedicada a celebraci\u00f3n das Letras Galegas ao \u201cpoeta da Monta\u00f1a\u201d, un estudante de Maxisterio de Vilame\u00e1 -na Pontenova- deu o paso a plasmar por escrito palabras galegas en recordo de s\u00faa nai. Quen en 1969 romp\u00eda o tab\u00fa era o futuro pedagogo e escritor Xos\u00e9 Lastra Muruais, pai de Xiana Lastra, a voz da \u201cBanda da Loba\u201d. \nUn decenio m\u00e1is tarde, chegar\u00eda o c\u00e9lebre \u201cAqu\u00ed xaz algu\u00e9n que coa sua obra fixo que Galicia     durase mil primaveras m\u00e1is\u201d, en recordo de \u00c1lvaro Cunqueiro.\nINICIATIVA DE EDUCACI\u00d3N SOCIAL\nA localizaci\u00f3n e estudo destes textos comezou en cemiterios dos concellos de Burela, O Valadouro e O Vicedo, onde tam\u00e9n se celebraron exposici\u00f3ns sobre esta mesma tem\u00e1tica que tam\u00e9n estivo presente na Casa da Administraci\u00f3n de Sargadelos (2012) e na Escola de Arroxo (Lourenz\u00e1), en 2024. A iniciativa de educaci\u00f3n social Palabra e Memoria, inclu\u00edda dentro do Modelo Burela, promoveu un proceso de recuperaci\u00f3n \u201cdesde cero\u201d, ao estilo ave F\u00e9nix. A\u00ednda que desde o final do s\u00e9culo pasado se fixeron iniciativas de sensibilizaci\u00f3n, os resultados s\u00f3 comezaron a mellorar substancialmente nestes \u00faltimos dez anos (entre 2015 e 2025). A visi\u00f3n panor\u00e1mica est\u00e1 agora \u201cen aberto\u201d nun mapa elaborado polo xornalista David Canto Veiga e divulgado en outubro de 2024 polo Consello da Cultura Galega. Desde ese momento, unha aut\u00e9ntica \u201cselecci\u00f3n galega de visualizaci\u00f3n\u201d formada por m\u00e1is dun cento de persoas percorre Galicia con libreta, bol\u00edgrafo e tel\u00e9fono,  realizando un aut\u00e9ntico \"paseo investigador\" polos cemiterios locais. O seu obxectivo: visualizar os epitafios, facer recollida dos m\u00e1is chamativos e plasmar a informaci\u00f3n nun breve informe para poder realizar m\u00e1is tarde un estudo en detalle dos materiais recollidos.\nDespois da recollida de datos de case 75 000 familias, repartidas por 200 concellos, a porcentaxe de inscrici\u00f3ns funerarias en que aparecen as palabras \"muller\", \"home\", \"fillos\" ou \"netos\" est\u00e1 en tendencia emerxente. O cambio d\u00e9bese ao relevo xeracional e \u00e1 mellora na atenci\u00f3n das empresas funerarias. Persoas alfabetizadas en galego nos primeiros anos da etapa democr\u00e1tica pasan agora a ocuparse do coidado do lugar en que respousan definitivamente os seus parentes (co cambio de xeraci\u00f3n das persoas, cambia tam\u00e9n a valoraci\u00f3n e o uso do idioma) e pasan tam\u00e9n a ter cargos de responsabilidade nas empresas do sector, o que facilita a superaci\u00f3n de vellos obst\u00e1culos.\nINFORMACI\u00d3N COMPLEMENTARIA\n1)    Primeira exposici\u00f3n (Burela, 2009):\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Palabra e Memoria\" width=\"500\" height=\"375\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/_5LjB-vFlPs?start=6&#038;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n2)    Cartograf\u00eda realizada por colaboraci\u00f3n popular:\n<iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"Cartograf\u00eda do uso do galego nos camposantos\" src=\"https:\/\/datawrapper.dwcdn.net\/4HeuT\/78\/#?secret=derBCNulKV\" data-secret=\"derBCNulKV\" scrolling=\"no\" frameborder=\"0\" height=\"695\"><\/iframe>\n<iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"Camposantos con presenza da lingua galega\" src=\"https:\/\/datawrapper.dwcdn.net\/5P2bu\/47\/#?secret=IWlxjBeDrJ\" data-secret=\"IWlxjBeDrJ\" scrolling=\"no\" frameborder=\"0\" height=\"713\"><\/iframe>\n3)    Aplicaci\u00f3n en Ribadumia:\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"O legado de Don Dositeo a prol da normalizaci\u00f3n do galego nos cemiterios de Ribadumia\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/VL0hkCvzytg?start=10&#038;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n4)    Bande, 1924: https:\/\/www.youtube.com\/shorts\/HpapCAyMmn8\n-\nProxecto Neo - Modelo Burela\nIES PERDOURO\nR\u00faa do Instituto s\/n. 27880 Burela -Lugo-\nTlf:   +34 982 87 01 02  Fax: 982 870112\nhttp:\/\/www.edu.xunta.es\/centros\/iesperdouro<\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A iniciativa de educaci\u00f3n social \u201cPalabra e Memoria\u201d, exposici\u00f3n fotogr\u00e1fica que recolle diferentes epitafios de cemiterios da Mari\u00f1a; Inaugurada en Burela no mes de xu\u00f1o de 2009, por iniciativa do cura Ram\u00f3n Marful e con fotograf\u00edas da fotoxornalista Pepa Losada, a mostra ampliouse con fotos de Mar\u00eda Mon Geada e Aida L\u00f3pez e percorreu varias [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[166,158],"tags":[16,9],"class_list":["post-24753","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lingua","category-sociedade","tag-lingua","tag-sociedade"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24753"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24755,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24753\/revisions\/24755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}