{"id":2049,"date":"2023-03-04T17:12:00","date_gmt":"2023-03-04T16:12:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-10-23T16:36:44","modified_gmt":"2024-10-23T14:36:44","slug":"ciando-dende-illa-pancha-contribucion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2023\/03\/04\/ciando-dende-illa-pancha-contribucion\/","title":{"rendered":"Chiando dende a illa Pancha. Contribuci\u00f3n para o n\u00famero de marzo de Ch\u00edo"},"content":{"rendered":"<p><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/span>Este mes de marzo comezo a colaboarci\u00f3n coa revista electr\u00f3nica mensual lucense <a href=\"https:\/\/lugosempre.com\/chio\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Ch\u00edo<\/a>. Esta \u00e9 a mi\u00f1a primeira contribuci\u00f3n:<\/p>\n<p align=\"center\">Ch\u00edo na Pancha<\/p>\n<p align=\"justify\">Para unha publicaci\u00f3n peri\u00f3dica con cabeceira editada nunha capital<br \/>\nde provincia, \u00e9 case normal definirse como capitalina, \u00e9 dicir,<br \/>\nsobreponderar o contido e referencias \u00e1 vila capital a\u00ednda que a<br \/>\npublicaci\u00f3n en si non estea dese\u00f1ada para ser \u2018da\u2019 capital. No<br \/>\ncaso de Lugo, que agrupa na capital m\u00e1is dunha cuarta parte da<br \/>\npoboaci\u00f3n total provincial, non se chega \u00f3s extremos de Madrid,<br \/>\npero sobrepasa \u00f3 doutras provincias como Asturias (que case se pode<br \/>\ndicir que ten unha \u2018capital distribu\u00edda\u2019.<\/p>\n<p align=\"justify\">Enfocando dende outro punto, hoxe a provincia de Lugo \u00e9 case o<br \/>\ncosido doutras d\u00faas anteriores. No 1833, unha reorganizaci\u00f3n<br \/>\nestatal levou por diante a provincia de Mondo\u00f1edo, que<br \/>\ncorresponder\u00eda coa actual Mari\u00f1a (se queres, o conxunto das tres<br \/>\n\u2018Mari\u00f1as\u2019 que se pretenderon como comarcas administrativas),<br \/>\ncunha superficie semellante \u00e1 de Biscaia. Con esa entidade e a<br \/>\neliminaci\u00f3n de Mondo\u00f1edo como capital, caeron m\u00e1is cousas. Podemos<br \/>\nfacernos unha idea cun par de datos, dende o feito que no 1833 a<br \/>\npoboaci\u00f3n da cidade de Mondo\u00f1edo era s\u00f3 lixeiramente menor que a<br \/>\nda s\u00faa actual capital provincial (que dende aquela multiplicou por<br \/>\nvinte os seus habitantes fronte \u00f3 estancamento e mesmo retroceso<br \/>\nmindoniense) a que o proxecto dun ferrocarril pola costa tardara<br \/>\ncousa dun s\u00e9culo en materializarse, a\u00ednda cunha li\u00f1a de \u2018v\u00eda<br \/>\nestreita\u2019 (traducible por \u2018de segunda categor\u00eda\u2019).<\/p>\n<p align=\"justify\">O extremo norte da actual provincia de Lugo, dise, limita con<br \/>\nInglaterra mar por medio. E na punta que marca o extremo oriental<br \/>\ndese l\u00edmite, at\u00f3pase unha icona do concello de Ribadeo: a illa<br \/>\nPancha.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/03\/chio20na20pancha201.jpg\" style=\"margin-left: 1em; margin-right: 1em;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"184\" src=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/03\/chio20na20pancha201.jpg\" class=\"wp-image-2050\" width=\"640\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"justify\">No cambio de mentalidade co tempo, a illa pasou de ser un lugar<br \/>\ninh\u00f3spito \u00f3 id\u00f3neo para plataforma de sinais mar\u00edtimas, para<br \/>\nconstru\u00edr un faro. Foi erixido hai 150 anos. Un lugar dende onde<br \/>\nchiar non fronte a un Lugo \/ capital \/centro, sen\u00f3n sinxelamente un<br \/>\nlugar diferente para chiar.<\/p>\n<p align=\"justify\">Claro que, para comprender os ch\u00edos, mellor ter algo de contexto,<br \/>\nque na distante Lugo pode non terse. Diso vai este artigo.<\/p>\n<p align=\"justify\">O faro da illa Pancha comezou a levantarse no 1859, cambiando con ilo<br \/>\na natureza da illa, e m\u00e1is a\u00ednda a ra\u00edz da construci\u00f3n dunha<br \/>\nponte \u00f3 ano seguinte. Faro e ponte sufriron diversas reformas \u00f3<br \/>\nlongo do tempo, e en 1983 f\u00edxose un novo faro, quedando sen uso como<br \/>\ntal o vello edificio que albergara a antiga luminaria e servira como<br \/>\ncasa do fareiro, misi\u00f3n coa que seguiu tempo despois da entrada en<br \/>\nfuncionamento do novo faro. As\u00ed, a Pancha, a s\u00faa visi\u00f3n, o seu<br \/>\nsignificado e a s\u00faa simbolox\u00eda cambiou pouco a pouco. E segue a<br \/>\ncambiar: Pasa dos dez anos que un chiringuito, Puertos del Estado,<br \/>\ndecidiu po\u00f1er en marcha a iniciativa \u2018Faros de Espa\u00f1a\u2019. \u00c9<br \/>\ndicir, a privatizaci\u00f3n dos faros, substitu\u00eddos con avantaxe polos<br \/>\nnovos sistema GPS. E vai cami\u00f1o dos dez anos que, nesa li\u00f1a, fixo<br \/>\nconcesi\u00f3n de parte da illa a unha empresa privada.<\/p>\n<p align=\"justify\">&nbsp;<a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/03\/chio20na20pancha202.jpg\" style=\"margin-left: 1em; margin-right: 1em;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"278\" src=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/03\/chio20na20pancha202.jpg\" class=\"wp-image-2051\" width=\"640\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"justify\">A cousa non remata aqu\u00ed, e o xa dito \u00e9 necesario amplialo, pero por<br \/>\niso mesmo esta parte da historia provincial e das xentes que<br \/>\nhabitamos necesita de m\u00e1is espacio para ilustrar, clarificar e<br \/>\nanimar a quer (-nos, tam\u00e9n).<\/p>\n<p align=\"justify\">As\u00ed que, seguirei a chiar.<\/p>\n<p align=\"justify\">&nbsp;<a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/03\/chio20na20pancha203.jpg\" style=\"margin-left: 1em; margin-right: 1em;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"194\" src=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/03\/chio20na20pancha203.jpg\" class=\"wp-image-2052\" width=\"640\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"right\">Antonio Gregorio Montes<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Este mes de marzo comezo a colaboarci\u00f3n coa revista electr\u00f3nica mensual lucense Ch\u00edo. Esta \u00e9 a mi\u00f1a primeira contribuci\u00f3n: Ch\u00edo na Pancha Para unha publicaci\u00f3n peri\u00f3dica con cabeceira editada nunha capital de provincia, \u00e9 case normal definirse como capitalina, \u00e9 dicir, sobreponderar o contido e referencias \u00e1 vila capital a\u00ednda que a publicaci\u00f3n en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2050,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[10,11,37,56],"class_list":["post-2049","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sen-categoria","tag-cultura","tag-historia","tag-illa-pancha","tag-ria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2049"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2049\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}