{"id":1340,"date":"2023-10-24T14:29:00","date_gmt":"2023-10-24T12:29:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-10-23T14:03:20","modified_gmt":"2024-10-23T12:03:20","slug":"as-milicianas-de-ribadeo-pancho-campos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2023\/10\/24\/as-milicianas-de-ribadeo-pancho-campos\/","title":{"rendered":"AS MILICIANAS DE RIBADEO. Pancho Campos Dorado"},"content":{"rendered":"<p><em><\/p>\n<table align=\"center\" cellpadding=\"0\" cellspacing=\"0\" class=\"tr-caption-container\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto;\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/10\/Mural_Gandia_-_Les_Tretze_roses_p.jpg\" imageanchor=\"1\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"466\" src=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2023\/10\/Mural_Gandia_-_Les_Tretze_roses_p.jpg\" class=\"wp-image-1341\" width=\"640\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"tr-caption\" style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: x-small;\">Mural sobre as asasinadas 13 Rosas en Gand\u00eda. Foto de <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/User:TaronjaSatsuma\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Francesc Fort<\/a> para <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mural_Gandia_-_Les_Tretze_roses.jpg\">Commons.Wikimedia.org<\/a> con lic. <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/deed.gl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">CC BY SA 4.0<\/a><\/span>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/em><\/p>\n<p><em>AS MILICIANAS DE RIBADEO<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/search\/label\/Pancho%20Campos\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Pancho Campos Dorado<\/a><\/em><\/p>\n<p><em><\/p>\n<p>As Milicianas foron aquelas mulleres que apoiaron e pelexaron no bando da democr\u00e1tica II Rep\u00fablica Espa\u00f1ola contra os golpistas franquistas. Foron mulleres desprezadas e moitas delas represaliadas polo xenocidio fascista tanto durante a Guerra Civil que comeza o 18 de xullo do 1936 como despois de declarado o final da guerra aquel s\u00e1bado 1 de abril de 1939.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nAquel xenocidio da posguerra, nunca o poder\u00e1n esquecer os familiares que sufriron as perdas de seres queridos, e que os nosos maiores nos contaron para que non permitamos que aquela masacre sexa repetida daquela maneira tan cruel, inhumana, brutal e desprezable.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nCreo que durante a guerra o dano que se lle fai o inimigo que loita contra de ti, sempre \u00e9 cruel e b\u00e1rbaro, pero o bando que o infrinxe ch\u00e1malle \u201cpatriotismo\u201d. O peor da Guerra Civil Espa\u00f1ola non estivo na fronte, nas trincheiras, non, o peor da Guerra Civil foron as felon\u00edas da retagarda, denuncias feitas por veci\u00f1os contra veci\u00f1os. Eu estiven navegando con iugoslavos, e un electricista croata cont\u00e1bame barbaridades que ocorr\u00edan durante a s\u00faa guerra (1991-2001) e o peor non eran as acci\u00f3ns de combate no fronte, sen\u00f3n as barbaridades cometidas na retagarda entre veci\u00f1os de porta con porta.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nO r\u00e9xime fascista de Franco denigraba todo canto pod\u00eda a imaxe da muller miliciana, tanto das que participaban na guerra empu\u00f1ando un fusil, como das que estaban na retagarda axudando en mil tarefas humanitarias. A imaxe da muller para fascistas e falanxistas era unha exaltaci\u00f3n da submisi\u00f3n, aquela idea de submisi\u00f3n que provi\u00f1a dos ex\u00e9rcitos ancestrais, o papel da muller ti\u00f1a que ser simplemente \u201co repouso do guerreiro\u201d. Cousa que nunca foi propiamente certa naqueles ex\u00e9rcitos, pois aqueles guerreiros pelexaban de sol a sol durante d\u00edas ou meses, e a muller era a compa\u00f1eira do guerreiro, a que o coidaba entre os intervalos da guerra, a que o curaba das feridas, e a que o comprac\u00eda tam\u00e9n, pois eles amaban e quer\u00edan ser amados para despexar a mente e poder seguir pelexando ao d\u00eda seguinte.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nPero na Guerra Civil o desprezo fascista cara \u00e1s mulleres milicianas era obvio, hab\u00eda que atemorizar aos \u201croxos\u201d con castigos exemplares cara as s\u00faas mulleres, humillar \u00e1s mulleres era humillar m\u00e1is aos homes, aos fillos e a toda a familia. A brutalidade e a crueldade m\u00e1xima era exercida tal cal o fixeran no seu d\u00eda con \u201cbruxas e meigas\u201d o fato de cans inquisitoriais dos Torquemadas.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nMenos mal que aqu\u00ed en Ribadeo non as queimaban nunha estaca chantada no chan \u00e1 sa\u00edda do pobo para que non atufaran c\u00f3 cheiro que desprend\u00edan as fogueiras \u00e1 poboaci\u00f3n da vila amurallada. Quizais aquela estaca estivera chantada nalg\u00fan tempo entre a capela da Virxe od Cami\u00f1o e a capela de San L\u00e1zaro, por aquelo de deixar unha esmola nos cepillos das \u00e1nimas do Purgatorio, lugar do infra-mundo hoxe en d\u00eda abolido por un decreto do Papa Benedicto XVI. O que hai que ver e o\u00edr agora de vello!!, cando eu xa non cr\u00eda en nada desde que ti\u00f1a 13 anos, despois de ler \u201cO Xudeu Errante\u201d de Eugenio Sue, agora danme a raz\u00f3n de que non son de crer tantas paparruchadas.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nAqu\u00ed en Ribadeo non houbo nunca fronte de guerra, pero hab\u00eda \u201croxos\u201d que foron represaliados, fusilados e paseados por pseudo-tropas franquistas armadas que obraban con total impunidade. E por suposto, hab\u00eda milicianas de retagarda, mulleres \u201croxas\u201d que non calaban os seus principios republicanos e democr\u00e1ticos nin debaixo da auga. Foron apresadas e levadas \u00e1 cadea onde lles practicaban un \u201ch\u00e1bil interrogatorio\u201d entre gritos espantosos e labazadas sen cuartel durante horas ou d\u00edas, e logo remataba a crueldade no Pazo de Iba\u00f1ez cun trasquilado brutal do pelo ao cero, para burlarse das \u201cpelonas\u201d, procurando facer o maior escarnio posible e se alg\u00fan tixeirazo levantaba sanque no coiro, mellor que mellor.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nAs paredes da hoxe Casa do Concello poder\u00edan testemu\u00f1ar as historias daquelas atrocidades que nos contaron os nosos maiores, daquelas torturas e palizas que inflix\u00edan \u201cos patriotas\u201d vencedores, despois dun discurso grandilocuente, ampuloso e afectado para xustificar un fallo de \u201cculpable\u201d decidido de antem\u00e1n. Veci\u00f1os crueis e s\u00e1dicos, asasinos tam\u00e9n si se terciaba o caso. Canto se r\u00edan, canto gozaban aqueles que desde a Praza do Campo contemplaban algunha daquelas escenas de maldade.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nTemos a sorte de poder rescatar da documentaci\u00f3n hist\u00f3rica os nomes daquelas mulleres ribadenses que padeceron prisi\u00f3n, e dalgunhas sabemos por o\u00eddas de boca en boca que sufriron todo tipo de vexaci\u00f3ns. Mulleres das que non hab\u00eda dato incriminatorio alg\u00fan, pero hab\u00eda veci\u00f1os malditos e cobizosos que quer\u00edan facer m\u00e9ritos aos ollos dos vencedores delatando maldades inexistentes. Aqueles verdugos esnaquizaban a beleza das mulleres roxas, d\u00e1ndolles labazadas sen cuartel, empurr\u00e1ndoas, esp\u00edndoas e grit\u00e1ndolles falsidades \u00e1 cara para atemorizalas m\u00e1is do que estaban. Deix\u00e1banas tiradas nunha cela, nunha habitaci\u00f3n cerrada a cal e canto, se acaso cun vaso de auga, e facendo por si as s\u00faas necesidades; un pudrideiro de xente, tal cal explicaban as normas da Gestapo. \u00d3 cabo de dous ou tres d\u00edas eran letrinas andantes; estaban convertidas nun espect\u00e1culo noxento que nunca esquecer\u00edan. O medo quedoulles no corpo de por vida.<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nPasaron pola c\u00e1rcere de Ribadeo entre xullo de 1936 e abril de 1939, 525 homes e mulleres, incluso rapaces e rapazas menores de idade. Unha barbaridade de xente tendo en conta que Ribadeo ti\u00f1a unha poboaci\u00f3n de 2500 habitantes. Dos homes paseados e fusilados est\u00e1 a s\u00faa memoria gravada na <a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/search?q=ruta%20das%20pedras%20da%20memoria\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Ruta<\/a> dos <a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/search?q=represaliados&amp;max-results=20&amp;by-date=true\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Represaliados<\/a>, e as trinta e catro mulleres das que temos relaci\u00f3n foron:<sup> (<\/sup><a href=\"#1\" name=\"top1\"><sup>1<\/sup><\/a><sup>)<\/sup><\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n1) Aurora Puerta Zunquera (23 de agosto a 10 setembro 1936)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n2) Pelva D\u00edaz Trochez (23 agosto a 11 setembro 1936)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n3) Amparo Bell\u00f3n Fern\u00e1ndez (24 agosto a 10 setembro 1936)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n4) Encarnaci\u00f3n Mosquera \u00c1lvarez (22 a 26 setembro 1936)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n5) Josefa Rodr\u00edguez Loriz (29 a 31 outubro 1936)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n6) Juana Fern\u00e1ndez Fern\u00e1ndez (7 marzo 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n7) Luciana Gonz\u00e1lez \u00c1lvarez (7 marzo 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n8) Estrella Gonz\u00e1lez D\u00edaz (7 marzo 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n9) Dominica \u00c1lvarez Mart\u00ednez (23 abril a 12 xu\u00f1o 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n10) Esperanza V\u00e1zquez Lastra (23 abril a 12 xu\u00f1o 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n11) Rosal\u00eda Garc\u00eda Bravo (28 a 31 maio 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n12) Rosal\u00eda Garc\u00eda Bravo (12 xu\u00f1o a 14 marzo 1938)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n13) Luc\u00eda L\u00f3pez M\u00e9ndez (22 a 23 xu\u00f1o 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n14) Alicia Fern\u00e1ndez Iglesia (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n15) Laura Fern\u00e1ndez Iglesia (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n16) Mar\u00eda Fern\u00e1ndez Iglesia (9 a 15 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n17) Rosario Soli\u00f1o Media (9 a 12 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n18) Ramona Nogueira Arves (9 a 11 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n19) Esther Alonso Rodr\u00edguez (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n20) Carmen P\u00e9rez Alonso (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n21) Rosa L\u00f3pez Fern\u00e1ndez (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n22) Elvira Fern\u00e1ndez M\u00e9ndez (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n23) Agustina Fern\u00e1ndez M\u00e9ndez (9 a 23 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n24) Rosa Montenegro Rodr\u00edguez (18 a 21 agosto 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n25) Rogelia Billa Velasco (19 setembro a 9 outubro 1937)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n26) Josefa D\u00edaz Gallo (17 a 18 xaneiro 1938)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n29) Julia Lima N\u00fa\u00f1ez (18 a 19 xaneiro 1938)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n30) Encarnaci\u00f3n Fern\u00e1ndez Rodr\u00edguez (11 abril a 14 xullo 1938)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n31) Mar\u00eda Rivera (28 setembro a 8 novembro 1938)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n32) Carmen \u00c1lvarez Fern\u00e1ndez (30 decembro 1938 a 23 xaneiro 1939)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n33) Luzdivina Mart\u00ednez L\u00f3pez (30 decembro 1938 a 5 xaneiro 1939)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n34) Consuelo Lombardero (3 a 9 xaneiro 1939)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n35) Luzdivina Mart\u00ednez L\u00f3pez (23 xaneiro 1939)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n36) Selina D\u00edaz Reigada (24 a 25 abril 1939)<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\nCon todo o noso agarimo de ribadenses dem\u00f3cratas e solidarios, esperemos que NUNCA M\u00c1IS tal barbarie volva acontecer, pero mentres vivamos non as esqueceremos xamais.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8212;<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><a name=\"1\"><strong>1 <\/strong><\/a><a href=\"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/search?q=miscel%C3%A1nea+da+antiga\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Miscel\u00e1nea da antiga provincia de Mondo\u00f1edo<\/a>, Xos\u00e9 Isidro Villalba, Xunta de Galicia, 2021, p.101 a 140.<a href=\"#top1\"><sup>\u21a9<\/sup><\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mural sobre as asasinadas 13 Rosas en Gand\u00eda. Foto de Francesc Fort para Commons.Wikimedia.org con lic. CC BY SA 4.0 AS MILICIANAS DE RIBADEO Pancho Campos Dorado As Milicianas foron aquelas mulleres que apoiaron e pelexaron no bando da democr\u00e1tica II Rep\u00fablica Espa\u00f1ola contra os golpistas franquistas. Foron mulleres desprezadas e moitas delas represaliadas polo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1341,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,46],"class_list":["post-1340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sen-categoria","tag-historia","tag-pancho-campos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1340"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1340\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}