{"id":1045,"date":"2024-01-11T13:31:00","date_gmt":"2024-01-11T12:31:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-10-23T12:11:41","modified_gmt":"2024-10-23T10:11:41","slug":"de-poetas-homenaxes-e-arbores","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/2024\/01\/11\/de-poetas-homenaxes-e-arbores\/","title":{"rendered":"De poetas, homenaxes e \u00e1rbores simb\u00f3licas en Ribadeo. Carlos \u00c1lvarez Lebredo"},"content":{"rendered":"

    <\/span>Adxunto artigo de Carlos \u00c1lvarez Lebredo<\/a> publicado en La Comarca del Eo de 6 de xaneiro de 2023.<\/p>\n

De poetas, homenaxes e \u00e1rbores simb\u00f3licas en Ribadeo
\n<\/em><\/p>\n

Carlos \u00c1lvarez Lebredo
\n<\/em><\/p>\n

    Unha magn\u00edfica iniciativa que tivo no seu d\u00eda a Asociaci\u00f3n de Escritores en Lingua Galega (AELG) foi a de homenaxear cada ano un escritor ou escritora galega no lugar de Galicia que decidise a persoa elixida. O reco\u00f1ecemento denom\u00ednase \u201cO escritor (ou A escritora) na s\u00faa Terra\u201d. Consiste en que a AELG contacta coas autoridades municipais do lugar que esa persoa escolleu para a homenaxe, d\u00e1lles conta desa decisi\u00f3n e solicita autorizaci\u00f3n para celebrar os actos nun lugar concreto onde ficar\u00e1 un pedr\u00f3n conmemorativo (cun breve texto gravado na pedra) e onde ao seu car\u00f3n se plantar\u00e1 unha \u00e1rbore relacionada coa obra literaria da persoa homenaxeada. E as\u00ed sucede desde 1995.
\n    En 2001 a persoa escollida pola AELG foi a poeta Luz Pozo Garza<\/a>. Motivos \u2014persoais e literarios\u2014 haber\u00eda para que a escritora escollese como lugar de homenaxe (como a \u201cs\u00faa Terra\u201d) a vila de Viveiro (lugar no que viviu moitos anos e onde se inspirou poeticamente para os seus primeiros libros) ou Lugo, Vigo e A Coru\u00f1a (cidades nas que transcorreron decisivos anos da s\u00faa vida familiar e literaria). Pero Luz Pozo escolleu o seu Ribadeo natal, no que s\u00f3 viviu os seus primeiros sete anos de vida, pero no que \u201cresidiu\u201d animicamente vencelleda a moitas amizades e ao que regresou con visitas frecuentes unha vez xubilada como profesora.<\/em><\/p>\n\n\n\n\n
<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Luz Pozo acompa\u00f1ada de Daniel Cortez\u00f3n, diante do pedr\u00f3n.<\/span>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

<\/em><\/p>\n

    De maneira que o d\u00eda 22 de setembro de 2001 tivo lugar en Ribadeo esa homenaxe da AELG \u00e1 que se sumou o concello de Ribadeo e moitas persoas ribadenses e outras chegadas de f\u00f3ra expresamente para o acto. Todas foron testemu\u00f1as de como, no xard\u00edn pr\u00f3ximo \u00e1 Casa de Sela, se ergueu o Pedr\u00f3n cun poema gravado e de como as\u00ed mesmo se plantou ao p\u00e9 del unha camelia, que foi a \u00e1rbore elixida pola poeta e que, efectivamente, aparece referenciada con frecuencia entre os versos de Luz Pozo:
\n<\/em><\/p>\n

    -\u201cFora anunciando amor<\/em><\/p>\n

subitamente<\/em><\/p>\n

naquel templo trasl\u00facido de ponlas e paxaros<\/em><\/p>\n

imaxe revelada no ritmo dunha pedra<\/em><\/p>\n

na amplitude da onda<\/em><\/p>\n

na viva nervadura dunha folla<\/em><\/p>\n

nos camelios en flor cecais a mediod\u00eda\u201d.<\/em><\/p>\n

 (Poema \u201cAmantes de Castrelos\u201d, no libro \u2018Concerto de outono\u2019, 1981).
\n<\/em><\/p>\n

    \u201cO ar semellaba unha camelia branca<\/em><\/p>\n

que se tornase en chuvia en sombra en pura ausencia.<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

Mais non estabas ti…<\/em><\/p>\n

Mirei a tarde.<\/em><\/p>\n

Li\u00f1a espiral da chuvia na memoria.<\/em><\/p>\n

Unha estaci\u00f3n de incenso pranto mirra<\/em><\/p>\n

abisal. Salgueiros partituras.<\/em><\/p>\n

As fontes fican soas.<\/em><\/p>\n

Unha especie de bafo de camelias unxidas\u201d (…)<\/em><\/p>\n

 (Poema \u201cChov\u00eda en Compostela\u201d, no libro \u2018C\u00f3dice Calixtino\u2019, 1986).
\n<\/em><\/p>\n

    Unha tarde acadabas nun bosque de camelias<\/em><\/p>\n

a derradeira voce no vestixio dun so\u00f1o \u2014entraba o inverno\u2014<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

 (Poema \u201cFalando a Rosal\u00eda\u201d, no libro \u2018C\u00f3dice Calixtino\u2019, 1986).
\n<\/em><\/p>\n

    \u201cNon me podo afastar deste espazo<\/em><\/p>\n

que habitas<\/em><\/p>\n

consagrado \u00f3 lamento<\/em><\/p>\n

Unha verxa de ferro<\/em><\/p>\n

traza os signos da morte<\/em><\/p>\n

onde inocentes reinan as camelias<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

 (Poema \u201cP\u00e9talas ofrecidas\u201d, no libro \u2018Prometo a flor de loto\u2019, 1992).
\n<\/em><\/p>\n

    E coma estes p\u00f3dense atopar moitos m\u00e1is exemplos na s\u00faa ampl\u00edsima obra po\u00e9tica.
\n    O concello de Ribadeo, pola s\u00faa parte, colaborou activamente na homenaxe po\u00f1endo o nome de Luz Pozo \u00e1 r\u00faa que nace precisamente no lugar en que se ergueu a pedra e se plantou a \u00e1rbore, e que chega desde al\u00ed ata o cruce coa Avenida de Galicia.
\n    Anos m\u00e1is tarde, nunha das remodelaci\u00f3ns que se fixeron no entorno do Camp\u00edn de Sela, xa reconvertido en Parque dos Indianos, retir\u00e1ronse do seu emprazamento orixinal o vistoso Pedr\u00f3n conmemorativo e mais a camelia. O problema \u00e9 que, tras as reformas da contorna (xard\u00edn, beirarr\u00faas, etc.), da \u00e1rbore tan representativa da poes\u00eda de Luz Pozo nunca m\u00e1is se soubo. E o Pedr\u00f3n literario… foi recolocado nun lugar diferente e moito menos lucido: ao outro lado da r\u00faa, onde cada d\u00eda se ve m\u00e1is achicado a asombrado por d\u00faas \u00e1rbores que medran aos seus lados, unha palmeira de tipo des\u00e9rtico de xard\u00edn e un frondos\u00edsimo loureiro. Para m\u00e1is desatino, este novo emprazamento est\u00e1 situado ao p\u00e9 da porta de entrada da capela da Virxe do Cami\u00f1o e tal parece que forma parte deste recinto eclesial. No lugar pr\u00edstino do Pedr\u00f3n literario lev\u00e1ntase agora un \u201ccaseto\u201d, de un metro e medio de altura, que parece ter relaci\u00f3n cos servizos el\u00e9ctricos da zona.
\n    No ano 2012 a AELG escolleu como Escritor homenaxeado na s\u00faa Terra ao poeta Xavier Rodr\u00edguez Baixeras<\/a>. De novo neste caso o poeta optou por Ribadeo como \u201ca s\u00faa Terra\u201d literaria para recibir o galard\u00f3n. Poder\u00eda ter sido Nois (Foz) onde segue tendo a casa familiar na que reside parte do ano, ou a cidade de Vigo onde traballou e reside desde 1977. Pero optou polo Ribadeo que est\u00e1 moi unido \u00e1 s\u00faa adolescencia e primeira mocidade: a casa familiar da r\u00faa de San Roque. Este Ribadeo est\u00e1 moi presente nos seus primeiros poemarios. E como \u00e1rbore adxacente ao seu Pedr\u00f3n, para plantar na homenaxe, escolleu unha palmeira, tan ribadense e tan lembrada nos seus hendecas\u00edlabos:<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n\n\n\n\n
<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Xabier R. Baixeras.<\/span>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n


\n<\/em><\/p>\n

    Palmeira esfarrapada e sempre viva<\/em><\/p>\n

de afeita a n\u00f3s, de estar neste xemido<\/em><\/p>\n

onde afoga confuso o esva\u00eddo<\/em><\/p>\n

toque da hora que alg\u00fan vento esquiva<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

Non te vimos crecer. E nin sabemos<\/em><\/p>\n

quen te puxo, meni\u00f1a, \u00e1 nosa porta,<\/em><\/p>\n

atordoada, tr\u00e9mula de inzar<\/em><\/p>\n

sombras, tristezas nas que xa non cremos<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

 (Poema \u201cUnha palmeira de Ribadeo\u201d, no libro \u2018Fentos no mar\u2019, 1981).<\/em><\/p>\n

    Lembras o Sul, o vendaval ardente,<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

Lembras aquel que andaba nas palmeiras,<\/em><\/p>\n

que, nun susto, petaba nas coci\u00f1as,<\/em><\/p>\n

que chamaba por n\u00f3s desde os caboucos?<\/em><\/p>\n

 (Poema \u201cO Sul\u201d, no libro \u2018Lembranza do areal\u2019, 1985).<\/em><\/p>\n

    Pois ben, Pedr\u00f3n e palmeira foron plantados neste caso no Camp\u00edn dos Canap\u00e9s, preto da Casa do \u00d3ptico, hoxe Escola Oficial de Idiomas. Debo confesar que, tras o acto solemne e literario o\u00ednlle a un asistente que estaba ao meu lado na homenaxe unhas palabras desgraciadamente prof\u00e9ticas. Algo as\u00ed como: \u201cNon lle vexo moito futuro a esta palmeira novi\u00f1a, aqu\u00ed abaixo, en sombra permanente, cuberta por todos estes pl\u00e1tanos e chopos tan frondosos\u201d. E, desafortunadamente, a profec\u00eda cumpriuse. Hai anos que secou aquela palmeira, que agora deixa tolleita a merecida homenaxe da AELG a Xavier R. Baixeras: esta o Pedr\u00f3n co texto referente \u00e1 palmeira, pero non est\u00e1 a palmeira. Non deixa de ser ir\u00f3nico o fragmento do poema gravado no Pedr\u00f3n: \u201cNon te vimos crecer…\u201d.<\/em>
\n    Posteriormente \u00e1 desaparici\u00f3n da palmeira tivo lugar unha remodelaci\u00f3n daquela contorna que, entre outras actuaci\u00f3ns, supuxo a corta de bastantes chopos e pl\u00e1tanos, que considero acertada. Como consecuencia, agora o Camp\u00edn dos Canap\u00e9s est\u00e1 moito m\u00e1is claro e soleado: \u00e9ntralle a luz. Coido que \u00e1 vez que se repo\u00f1a o Pedr\u00f3n no seu sitio e se replante a camelia de Luz Pozo no Parque dos Indianos, tam\u00e9n se faga o mesmo cento cincuenta metros m\u00e1is adiante coa palmeira de Xavier Baixeras, agora que o lugar dos Canap\u00e9s est\u00e1 rareado e ben solleiro.<\/em>
\n    Mentres tanto eu prometo non trasladarlle \u00e1 AELG estas \u201cnovidades\u201d sobrevidas \u00e1s d\u00faas homenaxes que eles promoveron en Ribadeo. E conf\u00f3rmome con mirar con envexa, cada vez que vou polas monta\u00f1as do Courel, o enorme Pedr\u00f3n e o xa impo\u00f1ente casti\u00f1eiro que homenaxean e dan paso ao cami\u00f1o que sobe \u00e1 aldea de Parada de Moreda, onde naceu e viviu o poeta Ux\u00edo Novoneyra.<\/em><\/p>\n

-o-<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Adxunto artigo de Carlos \u00c1lvarez Lebredo publicado en La Comarca del Eo de 6 de xaneiro de 2023. De poetas, homenaxes e \u00e1rbores simb\u00f3licas en Ribadeo Carlos \u00c1lvarez Lebredo     Unha magn\u00edfica iniciativa que tivo no seu d\u00eda a Asociaci\u00f3n de Escritores en Lingua Galega (AELG) foi a de homenaxear cada ano un escritor […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1046,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[10,11,9],"class_list":["post-1045","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sen-categoria","tag-cultura","tag-historia","tag-sociedade"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1045"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1045\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.amarinha.gal\/ribadeando\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}