Ribadeando
Ribadeando
@ribadeando@blogs.amarinha.gal

Ribadeo e as miñas cousas (chámalle Blog / Weblog / Bitácora / Caderno … )

8.420 posts
33 followers

Ribadeo e as miñas cousas (chámalle Blog / Weblog / Bitácora / Caderno … )

FIDALGUÍA (III). PLEITOS E EXECUTORIAS. Pancho Campos Dorado


FIDALGUÍA (III)

PLEITOS E EXECUTORIAS

Pancho Campos Dorado

Continuando co relatado nos artigos precedentes, describiremos os trámites que os López Polido tiveron que seguir para conseguir ter, cada un deles, unha Carta Executoria de Fidalguía, que lles confería uns certos privilexios. En primeiro lugar, tiñan que solicitar e conseguir mediante un Procurador, unha carta de Real Provisión na Chancillería [ver Fidalguía (I)]. Logo contrataban a un escribán real ou de número, a quen lle outorgaban plenos poderes notariais para actuar no seu nome, para que fixera as buscas de familiares nas igrexas e nos padróns dos concellos. O escribán tiña como misión dar oficialmente fe da autenticidade de cada documento atinxido, de cada evento acaecido e a poder ser, compulsar cada Acta coa firma e rúbrica da persoa principal en cargo dos documentos, ou dos responsables dos actos.

Para levar a cabo esta tarefa, os irmáns, Domingo López Polido, de San Miguel de Reinante, e Juan Ramón López Polido, de San Pedro de Arante, van a contratar un escribán real, Francisco Martínez, cuxo cometido será dar fe notarial dos asentamentos e compulsar as partidas acadadas. Para facer a “labor de campo”, o escribán ten que desprazarse de freguesía en freguesía, e mostrar a Real Carta de Provisión, que acredita o obxecto da busca que estaba a facer á persoa depositaria do documento, e unha vez feita a comprobación, o escribán redacta o informe, que firma e rubrica en Testemuño de Verdade, e a súa vez, fai un endosado coa firma e rúbrica da persoa depositaria do arquivo respectivo, a quen se lle entrega recibo e pagamento pola dilixencia efectuada. Isto ocorría cos curas párrocos, para a revisión dos Libros de Bautismos e Matrimonios das súas igrexas, e nos concellos cos alcaldes que ían facilitarlle os arquivos dos padróns e ter poder de convocatoria dos veciños das parroquias en nome do rei. Alcaldes e empadroadores, eran os depositarios das chaves que abrían as Arcas que contiñan os Arquivos dos Padróns ordinarios e de nobres. [Nota: as Arcas tiñan tres ou máis chaves, de aí o nome da “Arca das tres chaves”, distribuídas entre varias persoas de confianza, unha delas tiña que ser o alcalde]

A Real Provisión que presentaba o escribán está redactada nos termos seguintes: “Don Carlos [III] por la Gracia de / Dios Rey de Castilla de León / de Aragón de las dos Sizilias de Je / rusalen de Navarra de Grana /da de Toledo de Valencia de Gali /zia de Mallorca de Zerdeña de Cor / doba de Corzega de Murcia de / Jaen señor de Vizcaya y de Molina. A bos las Justizias Conze / xos vecinos, estados de hombre buenos, empadronadores y Repar / tidores de las feligresías de San / Miguel de Reinante y San / Pedro de Arante Condado / y xurisdizion de la Villa de Riva / deo y demás a quien tocase / la execución y cumplimiento / de lo que en esta Nuestra Car / ta Real Provision se hará mención salud y grazia sa / bed que ante los nuestros Al / caldes de los hijos dalgo de la / nuestra Corte y Chancilleria / que sitta y reside en la Ciudad / de Valladolid se presentto la pe / tición de el tema siguiente= / M Procurador Bernardo deel Casti / llo Alonso en nombre de Don / Domingo López Polido vezino / de la feligresia de San Miguel / de Reinante y de Don Juan Ramon López Polido que lo es / de la de San Pedro de Arante / Condado y Jurisdizión de la / Villa de Rivadeo ambos her / manos hixos lexitimos y de lexitimo matrimonio de Don / Juan López Polido y Doña / Josepha Díaz su tterzera / mujer, nietos con la misma / lexitimidad de otro Don Juan / López Polido y Doña Cathalina Fernández su mujer vecinos / que fueron de el Lugar de Villa / martin el Grande feligresía / de San Julián de Cabarcos, Digo que mis partes, su Padre / Abuelo y demás ante pasados / por línea recta de varón an / sido y son Notorios Hijos dalgo / de Sangre en cuia fama y re / puttazión an estado y están / así en dichas feligresías como / en las demás partes Villas y lugares de estos Reinos donde / an vivido y morado y tenien / do Vienes y hacienda y como / tales executo razón su Ylustre / nobleza sus antepasados / y así bien Don Joseph López/ Polido su hermano en contra / dittorio Juicio con los vecinos / y estado de hombres buenos / de la feligresia de San Vizente / de Cubelas en el año de mil se / ttecientos cinquenta y nueve (ano de 1759)…”. José, como xa vimos na xenealoxía, era irmán de pai de Domingo e de Juan Ramón, e comezara o seu preito o 28-Agosto-1758, representado polo escribán Pasqual Entero.

En 17-Abril-1766, despáchase Carta Executoria a nome de Domingo e de José Ramón López Polido:para que / la Justicia, Conzejos, Vezinos y Estados de Hombres Buenos, Empadronadores / y Repartidores desas feligresías de San Miguel de Reinante y San Pedro de / Arante, comprehendidas en el Condado y Jurisdicción del Condado de Rivadeo en el Reino de Galicia se junten respectivamente en su conzejo o aiuntamiento / según y en la forma que lo tuvieren de uso y costumbre, y estándolo y / confesando ser la maior parte de queel servicio que a ello sea presente / de fee, vean las admisiones y reconocimientos de hijos dalgo que tienen (…) y estando de un mismo acuerdo y parecer y usan / do de su derecho por aora y sin perxuício deel Real Patrimonio, Aprueben y rati / fiquen dichos reconocimientos y admisiones, y en la consequencia les pongan / y aiunten en las listas, nóminas y Padrones de los hijos dalgo y les guar / den todas las horas Exenciones, Franquizias y Libertades que como a tales hijos / dalgo les corresponden y todo se lo den por testimonio para en guarda de su derecho”. Firmado e rubricado “Baca” (Don Joseph Baca Villamiraz procurador de Cámara e Mayor de los hijosdalgo de Castilla de la Audiencia y Chancilleria del Rey), e polo chanceller D. Julio Banfro e por D. Manuel de Barradas.

Para que Domingo e José Ramón, chegaran a ter a Carta Executoria de 1766, tiveron que levar a cabo un custosísimo Preito de Fidalguía, onde ademais da Cédula de Puridade, emanada das partidas de bautismo e matrimonio da Igrexa, tiñan que aportar as compulsas das listas dos padróns de nobres que se atopaban nas freguesías.

Os trámites había que facelos en rigoroso cumprimento das normas establecidas pola Chancillería para evitar que falsos fidalgos se beneficiaran de dereitos que nunca lles foran concedidos en alta instancia. Así atopamos un Auto do Consello de Valladolid, de 1724, firmado e rubricado polo Licenciado Mercado, no que se recordan as formas a seguir para certificar os achados feitos, e que debían seguir un Auto establecido o 30 de xaneiro de 1703, onde se proclama que: “Los Ayuntamientos de las Ziudades Villas y lugares de estos Reynos y Señoríos no hagan rezivimientos de hixos dalgo de personas algunas sin que prezeda primero la Justtificazión que se dispone por la ley de el señor Don Henrrique”. Firmado e rubricado polo licenciado: Garay.

No século XVIII, había en España máis de 400 mil fidalgos. Moitos deles con cédulas compradas aos escribáns reais por cartos, das que non quedaba ningunha xustificación nos arquivos da xunta de Alcaldes dos Hixos dalgo das cortes de Valladolid. Por esta causa saíron este tipo de autos, para frear as “falsas mercés”, e deixar rexistro dos fidalgos reais na propia Chancillería, algo que nos preitos dos López Polido, queda reflexado o haber copia fidedigna de todos eles en Valladolid e aínda que na familia nono sabíamos, puidemos recuperalos na súa literalidade.

En 16-xaneiro-1766, o escribán Francisco Martínez, faille un requirimento ao Alcalde Maior de Rivadeo, D. Juan Benito de Murias y Mon, para que lle diga ao xuíz pedáneo de San Pedro de Arante, D. Francisco de Reigosa, que reúna a unha maioría de veciños, para darlles lectura e notificarlles o coñecemento da Carta Executoria e as súas cláusulas para, seguidamente facer a compulsa da mesma, que a fará D. Luís Francisco de Allegue escribán e veciño da Cidade de Mondoñedo. Os veciños reúnense na Pumarega da Barreira, onde o teñen por costume para reunións veciñais de diversos eventos. Como dato histórico transcribimos os nomes dos veciños que alí se reuniron: “Joseph Garzía; Domingo Fernández Maradona; Lorenzo Zide; Juan Fernández Maradona; Manuel Pérez; Joseph Salgado; Antonio López; Hesteban Fernández Costeira; Joseph da Reigosa; Isidro Fernández; Gregorio Garzia; Juan Antonio Rivero y Andrade; Fernando da Reigosa; Benito Fernández Corteira; Cayetano Maseda; Joseph García Pouso; Rosendo Durán; Basilio Fernández; Juan Miguez; Vizente Marques; Juan Fernández Pumarín; Amaro Alonso; Francisco García; Joseph García Santiso, menor en días; Joseph García Santiso maior; Luís Gutiérrez; Joseph de Iglesia; Antonio Rodríguez do Cobo; Francisco Franco; Domingo Franco; Joseph Raimundo; Domingo López; Antonio López; Blas López; Gregorio Fernández; Antonio Pérez; Juan Raimundo; Pedro Martínez; Juan do Cobo; Domingo Fernández; Juan Fernández; Marcos Colen(¿); Santiago Fernández; Isidro Rodríguez; Juan de Luaces; Bartolomeu Rodríguez; Juan López; Marcos Fernández; Juan Bernardo de la Barrera; José Pita y Juan Francisco de Reigosa Juez Pedaneo, todos vezinos y Hombres Buenos de el Estado Llano de esta propia feligresía, quienes confesaron ser la maior parte de los de que se compone”.

O mesmo se fará en San Miguel de Reinante na casa de Gabriel Díaz de la Rocha e que firmará o escriban de San Cosme de Barreiros, Luis Francisco de Allegue escribán e veciño da Cidade de Mondoñedo.

O 20-xaneiro-1766, o escribán Francisco Martínez, fai xuntanza cos veciños en San Miguel de Reinante, que foron convocados por Manuel Balseiro, ministro de esta Audiencia, para presentar a Carta de Provisión e Executoria. Os presentados foron: “Francisco Alonso, Salbador Rodríguez, Joseph Domínguez; Lorenzo Martínez, Pedro de Pazios, Joseph de Moreda, Roman de Balurias; Francisco Fernández Taramund; Balthasar Fernández; Domingo Fernández Remior; Antonio do Seijo; Cayetano Lorenzo; Ramón Gómez; Francisco Díaz Couso; Sebastián Sánchez; Bernardo do Couto; Gaspar Fernández Remior; Gaspar Dorado; Fernando de Moreda; Andrés Ramos; Joseph Rodríguez do Campo; Juan Alonso; Alonso Gómez; Ramón Díaz Couso; Gabriel Fernández; Gabriel de Moreda; Antonio Rodríguez; Joseph Regueiro; Antonio Fernández Fernán; Domingo Garzía; Joseph Blanco; Juan do Rego; Bernardo da Balsa do Curro; e Bartholome Alonso Procurador General de esta Xurisdicción / todos veciños e Hombres Buenos do Estado Xeral de esta propia feligresía, quienes confesaron ser la maior parte de los que compone dicho estado”. A estes veciños o escribán notifícalles a Real Provisión que encabeza os autos, e cítaos para todos os compulsorios de papeis, partidas de Casados y Baptizados, que as partes que piden, sinalasen e especialmente para a compulsa da Real Carta Executoria ganada por Don Joseph López Polido irmán de Domingo e de Juan Ramón que son as partes que solicitan as Cartas Executorias propias.

O 22-xaneiro-1766 o escribán vai a Casa Reitoral de San Vicente de Cubelas para ver a partida de matrimonio de Juan López Polido coa súa terceira muller, e en presencia de Don Antonio Bello cura, atopan a partida seguinte no folio 84: “En veinte y dos de henero año de mil setezientos y treinta y uno [22-xaneiro-1731], Don Joseph Pita Montenegro, presbítero vezino de Santa María Madalegna de Zedofeita de mi horden y consentimiento, después de haber prezedido lo dispuesto el Santo Concilio de Trento, y no haber resultado ningún impedimento en esta feligresía, ni en la de San Julian de Cabarcos, según certificación, que de ello dio Don Gaspar de Lamas Montenegro, cura de Cabarcos, desposo y belo según el horden de Nuestra Santa Madre Iglesia, a Juan López Polido viudo que fincó de Rosenda López, hixo legítimo de Don Juan López Polido y de Cathalina Fernández su mujer, difuntos, vezinos de Cabarcos, y a Josepha Díaz hija lexitima de Joseph Cid y Beatriz Díaz su mujer, mis feligreses, fueron de ello testigos Cosme Rodríguez Gerbas, Joseph García y Bastián García, todos vezinos de esta dicha feligresía de San Vizente de Cubelas”.

O día 23-Xaneiro-1766 o escribán vai a Casa Reitoral da freguesía de San Julián de Cabarcos, onde compulsa as partidas de bautismo de Domingo e de Juan Ramón López Polido irmáns de pai e nai, estando en presencia de Don Juan Carracedo cura y reitor propio desta freguesía. Revisado o libro de bautismos, no folio 208-V, atópase o asentamento seguinte: “A diez y seis días de el mes de henero año de mil setecientos y treinta y tres, [16-xaneiro-1733] yo Don Diego Antonio Sánchez de Parga, cura propio de esta feligresía de San Julian de Cabarcos baptizo solegnemente en la Iglesia Parroquial de esta dicha feligresía un niño hixo legítimo de Juan López Polido y de Josepha Díaz vezinos de esta feligresía, hubo nombre Domingo Antonio, fueron sus Padrinos Juan López Polido vezino de esta feligresía y Francisca Zid vezina de San Vizente de Cubelas”.

Prosiguiendo en registrar dicho libro al folio doscientos y veinte (folio 220) de él, se halló la partida que dize así = en veinte y uno de henero año de mil setecientos treinta y cinco [21-xaneiro-1735], yo Gregorio Gasalla y González escusando a Don Diego Antonio Sánchez de Parga cura propio de esta feligresía de San Julian de Cabarcos, baptizé solegnemente en la Iglesia Parroquial de dicha feligresía un niño hijo lexitimo de Juan López Polido y de Josepha Díaz vezinos de esta feligresía, hubo nombre Juan Ramón. Fueron sus padrinos Don Juan Gutiérrez, soltero, vezino de la Ciudad de Mondoñedo, y Doña María Gertrudis también soltera vezina de la villa de Villa Nueba de Lorenzana”.

O día 24-xeneiro-1766 o escribán Francisco Martínez, trasládase a freguesía de San Pedro de Arante, a casa que havita Don Gerónimo Marqués Bize cura de esta dita freguesía, con efecto de compulsar do Libro de Bautizados, as partidas de Maria Juana e de Domingo Antonio López Polido fillos lexítimos de Juan Ramón + Rosa Gómez (Folio 32, 5-outubro-1760 e folio 41/41V, 3-febreiro-1763, respectivamente)

O día 25-Xaneiro-1766 o mesmo escribán ven á Casa Reitoral de San Miguel de Reinante, e ante don León Antonio de Fraga y Baldés, cura e rector propio desta freguesía, compulsar as partidas de casado de Domingo López Polido + Antonia Ramona Rodríguez del Valle y Pasarón. Foron testemuñas,Francisco Legaspi, Don Joséph de Soto y otros muchos más vezinos de esta feligresía”(folio 196-V, 13-febrero-1760). Así mesmo, compulsar os bautismos dos seus fillos: Carlos Antonio Ramón, bautizado por D. León de Fraga (folio 108, 13-Novembro-1760). Manuel León Ramón bautizado por “don Thomás Antonio Domínguez, Presbítero vezino de esta feligresia de San Miguel de Reinante con licencia de Don Leon de Fraga cura propio de dicha feligresía y de Santiago de Reinante su anejo” (folio 113-V, 27-Decembro-1761). Joseph Antonio Ramón Pasqual bautizado polo mesmo presbítero Don Thomás, eforon seus padriños D. Joseph Antonio López Polido e Dª Mariana Lópezsu mujer vezinos de San Vizente de Cubelas (folio 117-V, 5-Abril-1763). E María Francisca Catharina bautizada por D. Thomás, padriños Francisco González e súa muller María González, veciños de S. Miguel (folio 125-V/126, 28-Novembro-1764). Firmado e rubricado en papel do Selo de Carolus III D.G. Hispaniar Rex Selo quarto, vinte marabedís, ano de mil setecentos e sesenta e seis. Don León de Fraga e en testemuña de Verdade, escribán Francisco Martínez.

Todos os trámites feitos por Domingo e Juan Ramón, son similares aos que fixera seu irmán Joseph López Pulido o 29-Agosto-1758, cando presenta preito de Fidalguía na Corte e Chancillería de Valladolid, ante os Alcaldes dos Hixosdalgo. Fillo lexitimo de D. Juan López Pulido e de Dª. Rosenda López, súa segunda muller, veciño de Vilamartín Grande freguesía de San Xulián de Cabarcos. Neto doutro D. Juan López Pulido + Dª. Cathalina Fernández veciños tamén de Vilamartín, e alega que seu pai, avó e demais ascendentes por liña recta de varón eran e foron Notorios Cabaleiros Hixosdalgo de Sangre en cuxa posesión tiñan estado e estiveron sen cousa en contrario, en virtude de Real Carta Executoria obtida en Medina do Campo a 23-Marzo-1603 por seu ascendente. D. Juan López Pulido, veciño que foi da freguesía deSan Juan de Obe.

Seguindo o protocolo establecido, na presentación dos preitos de Fidalguía, Joseph López Polido medio-irmán de Domingo e Juan Ramón, contratara ao escribán real Luís Joseph Fernández Cordido veciño de Rivadeo, para que fixera a colleita de partidas polas freguesías, e en San Vicente de Cubelas atopa a partida de matrimonio de Joseph + Mariana López Cid, do 26-Xaneiro-1747. Ela era viúva de Joseph González Traveso, filla de Pedro Zid e de Mariana López, de San Vicente de Cubelas. Foron testemuñas Antonio García, Antonio Pita Montenegro e Sebastián García de Riarelle, veciños da freguesía, firmado por don Diego Rubiños Baamonde, cura da parroquia.

Este matrimonio ten un fillo, Domingo Joseph López Polido, nacido o 4-Agosto-1751, e bautizado o día cinco, sendo seus padriños Don Joseph Domingo Pertierra e a súa muller Doña Rosa María Rubiños veciños de Santa María Magdalena de Cedofeita, Libro de Bautismos [folio 195/195-V]. E tamén teñen unha filla, Agustina Antonia López Polido que naceu o 18-Decembro-1757, e foi bautizada polo presbítero don Juan Suárez escusando a Don Vicente Luís Taboada cura propio da freguesía de Cubelas. Foron seus padriños Juan Antonio Villapol e Agustina González, solteira, filla de Francisco Alonso de Rubiños + Antonia González. Firma a recollida das partidas Luís Joseph Fernández Cordido escribán real veciño de Rivadeo.

O día 10-Outubro 1758, o escribán Luís Joseph Fernández Cordido vai á Casa Reitoral de San Xulián de Cabarcos, encontrando a Don Juan Francisco Carracedo cura reitor da freguesía a quen lle mostra a Real Provisión de Joseph López Polido, en virtude da que obra, para que lle permita ver os Libros de Bautizados e Casados de esta parroquia para compulsar as partidas de bautismos e de casamentos, da parte que representa e a de seu pai Don Juan López Polido, e tamén, a poder ser, ver a de casamento do seu avó Don Juan López Polido e Cathalina Fernández, súa muller. No folio 179, atópase a partida de bautismo de Joseph, do 1-Febreiro-1728, fillo de Juan e de Rosenda López, súa segunda muller, firmada por Don Gregorio Gasalla y González vize-cura de dita freguesía de San Xulián de Cavarcos, foron seus padriños Juan López Polido veciño desta freguesía e Ana María López veciña de Vilanova de Lourenzá. Neste mesmo libro, folio 70, atópase a partida orixinal do bautismo de Juan López Polido, datada 15-Xaneiro-1691, fillo de Juan Polido e da súa muller Cathalina Fernández,foron seus padriños Don Gaspar Lamas cura da freguesía e Ana González muller de Juan de Barreira. Non se atopa nesta freguesía a partida de casados de Don Juan López e de Cathalina Fernández, pais de Don Juan López Polido e avós paternos da parte que pide. No penúltimo Libro de Defuncións, no folio 104-V partida terceira, dise que o 12-Maio-1746, Don Diego Antonio Sánchez de Parga cura propio da freguesía de San Julian de Cavarcos, deu sepultura Eclesiástica ao cadáver de Don Juan López Polido, quen fixo testamento público ante Antonio Valledor, escribán veciño de Santo Thomé de Lorenzana, “en el qual dexó dos ferrados de trigo, medio carnero y una cañada de vino; seis misas el día de su entierro ynclusa la cantada con su vigilia y otro tanto por las honrras, asi de ofrendas como de Misas, veinte y quatro misas botibas y los doze plazos, que todas se pagan a dos reales. Más mandó cinquenta misas a la comunidad de San Francisco de la Villa de Rivadeo, y por berdad lo firmo dicho día mes y año visto supra: Don Diego Antonio Sanchez de Parga”. “Todo saqué bien y fielmente de sus orixinales (…) y en fé de todo ello yo el expresado Luis Joseph Fernández de Cordido escribano de su Magestad vecino de la Villa de Rivadeo lo signo y firmo en testimonio de Verdad”.

Unha vez feitas as compulsas das partidas eclesiásticas da familia do Fidalgo, imprescindibles para ser Fidalgo, o escribán ten que presentar a Carta de Real Provisión aos Alcaldes e empadroadores, para poder acceder aos padróns ordinarios e de nobres, nas Arcas das tres chaves, e comprobar a fidalguía que deberon ter os seus antepasados (Continuará)

Reaccións do Fediverso
,

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *